byvoegz. tot de beschouw, van den aardkloot. 265 
daar wy elders gewag van gemaakt hebben : deze hoozen bevatten of verwek- 
ken geen rook; zy zyn allerwegen vry zeldzaam, alleenlyk zyn dc plaatfea 
der zee, waar men haar menigvuldigft ziet , de llreeken der heete klimaaten 
en daar tevens dikwils ftilte en veele ongeftadige winden heerfchen : zy zyn 
miflchien ook menigvuldiger by de eilanden en kullen dan in de open zee. 
BYVOEGZELS, 
Tot het Artykel-, waarvan het opfchrift is: Vmrfpuwende bergen en 
Aardbeevingen , I Deel, bladz. 253. 
I. Over de Aardbeevingen. 
Daar zyn twee oorzaaken , die de aardbeevingen vóórtbrengen ; de eerfle is 
de fchielyke inzakking van de holligheden der aarde, en de tweede, nog ge- 
meener en nog geweldiger dan de eerlle, is de werking der onderaardfcOe 
vuuren. 
Wanneer eene holte midden in ’t land invalt , brengt deze val eene bewee- 
ging voort , die zig op een meerderen of minderen aflland uitllrekc, naar de 
hoeveelheid van beweegiug door dezen val aan de malTa der aarde medege- 
deeld ; en zo het volumen niet zeer groot is, en van zeer hoog nederploft, 
zal die val geen fchok voortbrengen geweldig genoeg om zig op groote afllan- 
den te doen voelen ; het uitwerkzel bepaalt zig alsdan tot den pmtrek van hec 
ingezakte hol, en zo de beweeging zig verder voortplant, is dat niet dan 
met kleine Ichuddingen of ligte beevingen. 
Dewyl de meelle oorfpronglyke bergen op holen rullen , omdat in hec 
oogenblik der ftyfwording deze uitlleekzels zig niet geformeerd hebben dan 
door de blaazen van binnen, zo zyn ’er inzakkingen van die bergen voorge- 
vallen, (en vallen dezelven nog dagelyks voor) zo dikwils de gewelven der 
holen , door de wateren ondermynd , of door eenige aardbeeving gefcheurd , 
jnllorten; een gedeelte des bergs zakt met de geheele mafla gelyklyk neder, 
dan eens loodrecht, dan weder, en wel raeeft, door fterk overtezetcen , 
en fomtyds nedertetuimelen : men heeft daar treffende voorbeelden van in 
verfcheiden gedeelten der Pyreneën, daar de beddingen der aarde, voormaals 
horizontaal, dikwils eene fchuinte van 45 graaden hebben; het geen toont, 
dat de geheele maffa van yder gedeelte der bergen , waarvan de banken even- 
wydig met malkandercn zyn , geheel bloksgewyze is overgezet ; en zig in hec 
oogenblik der verzakking op een hellende balis van 45 graaden geplaatfl: 
heeft • dit is de algemeenlle oorzaak van de fchuinte der laagen in de bergen; 
het is* om dezelfde reden, dat men dikwils, tuffchen twee nabuurige verhe- 
venheden, laagen vindt, die van de eerlle afdaalen, en by de tweede weder 
opklimmen, na de valeijen doorgeloopen te zyn; deze laagen zyn horizontaal 
en liggen op dezelfde hoogte in de twee overgellelde heuvelen , tulTchen de- 
Xm Deel LI 
