BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 
Roveredo , verfcheiden bergjes gezien te hebben zamengefteld uit groote 
kalkaartige maffas, die blykbaar opgeheeven zyn geworden door verfcheidene 
uitbarllingen, door onderaardfche winden veroorzaakt; daar is met het minfte 
Sken van de werking des vuurs op deze rotfen, noch op derzelver brokken: 
Sle drianden aan ^êrskanten der groote wegen, in eene lengte van byn, 
eene mv? zyn van plaats tot plaats omgekeerd door de^ verbazende werking 
dS oSaardfche winden; de inwooners zeggen, dat dit plotflyk gebeurd is 
^ Maar de kracht des winds, hoe geweldig men denzelven onderftel en moge 
fchynt my geene genoegzaame oorzaak om zulke groote uitwerkKls joorttev 
breCn en fchoJn ’er geene vertooning van vuur is in die bergjes door de 
Sging der Se opglheeven, ben ik echter verzekerd, dat die opheffin- 
cerSed zyn doofde eleftrieke uitbarllingen van den onderaardfchen 
dondfr ei datL inwendige winden daaraan met hebben medepwerkt, dan 
£r deze eleftrifche onweders in de holten der aarde voorttebrenp : wy 
zullen dan alle de fchokkende beweegmgen der aarde tot drie oorzaaken bren- 
gen: de eerfte en de eenvoudigfte , is defchielyke inval der holen; de tweede, 
de onweders en de onderaardfche donderdagen; en de derde, de werking van 
het ontftoken vuur in het binnenfte der aarde: het komt ray voor, dat men 
alle de verfchynzelen , die de aardbeevingen vergezellen of volgen, gemaklyk 
lot ééne van deze drie oorzaaken brengen kan. 
Zo de aardbeevingen fomtyds verhevenheden opwerpen , formeeren zy nog 
meermaalen diepten; den oaober 1773. opende zig een kolk op het 
grondgebied van het dorp Induno, in den Staat van Modena, waarvan de holte 
meer dan vier honderd vademen breedte hadt , tegen twee honderd vademen 
Ee In i 7 ï 6 verzonk in het Noordeljk gedeelte van Mand, eon berg 
oiepie ;n éénen nacht, door eene aardbeeving , en een 
van eeno aanmerkelyke deilzelfden nacht wierdc^in ond 
zeer diep raeir nam ® ggheel droog, en deszelfs grond wierdt 
meir , anderhalf myl van deze plaats ar , gei & , v . , , .. , 
zodanig opgezet, L hy een vry hoog bergje formeerde W- ^ de zeen by 
Nieuw- Britanje, hebben de aardbeevingen, zegt de Hr. de Bou _ » 
verfcbrikkelvke gevolgen voor de zeevaart: den 7‘‘e" juny, 12 en 27july 17 0» 
jvn ’er drieste Boëro geweeft; en den 22'" van diezelfde maand eene in Nou- 
Se BrUaijf: fomtyi vernietigen ,die aardbeevingen eilanden en bekende 
Zandbanken J fomtyds^doen zy die ook voortkomen, daar zy met waren: daar 
^ aardbeevingen^ die zig zeer verre uitftrekken , en fteeds meer in de lengte 
Sn inïe bree^dte! één d^er aanmerkelykften is die zig in Kanada , in 1663 , 
dïd gev^oelen ; zy ftrekte zig over meer dan twee honderd mylen in de leng e; 
erhonderd myl^Ldebreedte,datistezeggen,overmeerdan 2 o duizend mylen 
^frlSte uit UV de uitwerkzels van de laatfte aardbeeving van Portugal 
SKn ïg to on» dagen nog verder doen voelen : de ridder Ds Sai»t Sao- 
(,) uprifi’ & Pf-'V- 'V *ƒ; 
(r) Mélanges Jntéreffans, Torne I 33- 
(s) Voyage autour du inonds, Toins I. p „ 
