ÊYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 269 
II. De Vuurfpuwende Bergen^ 
De Ouden hebben ons een>ge berichten nagelaaten , wegens vuurbergen die 
hun bekend waren, en byzonderlyk van den Etna en den Vefuvius ; ver- 
fcheiden geleerde en weetgierige Waarneemers , hebben in onzen tyd de ge- 
daante en uitwerkzelen dier volkans van nader by onderzocht, maar het eerde 
dat in de vergelyking dier befchry vingen treft, is dat men ’er van zal moeten 
afzii-n,om aan de nakomelingfchap de plaatOyke af beelding dier brandende ber- 
gen medetedeeren , omdat hunne gedaante, om zo te ipreeken,by den dag veran- 
dert; hunne oppervlakte verhoogt of verlaagt zig. op verfcheiden piaatfln y 
ydere uitbarfting brengt nieuwe afgronden of nieuwe verhevenheden voort : 
zig te bepaalen om alle deze veranderingen te befchry ven , is te willen volgen 
en afbeelden de ruïnen van een gebouw dat in den brand ftaat; de Vefu- 
vius van PriNios cn de Etna van Empedocles, vertonnen verfchillende gezich- 
ten van die welken ons tegenwoordig zo wèl vertoond zyn door de Heereti 
Hamilton en Brydone , en in eenige eeuwen zullen deze nieuwe befchry- 
vingen niet meer naar hun voorwerp gelyken: na de oppervlakte der zee , 
is niets op aarde zo beweegelyk en zo onflandvaflig,. als de oppervlakte van 
vuurfpuwende bergen ; maar uit deze onflandvaftigheid zelve , en uit die 
verandering van beweegingen en gedaanten, kan men eenige algemeens ge- 
volgen trekken , door de byzondere waarneemingen te vereenigen.- 
Voorbeeïden van veranderingen in de Vuurfpuwende bergen voorgevallen. 
De bafis van den Etna raag zeflig mylen in den oratrek hebben , en zyne 
loodrechte hoogte is van omtrent twee duizend tof es y boven het waterpas 
der Middellandfche-zee: men kan dan dezen verbazenden berg befchouwea 
als een ftempen kegel , waarvan de oppervlakte weinig minder dan drie hon- 
derd vierkante mylen bevat : deze kegelachtige oppervlakte is verdeeld in vier 
gordels, met het zelfde middelpunt Op malkanderen geplaatft: de eerfle en- 
de breedfte ftrekt zig tot zes mylen uit, fteeds zachtlyk opklimmende van 
het verfte punt af van de bafis des bergs , en deze gordel van zes mylen* 
breedte is allerwegen bevolkt en beteeld : de flad Catania en verfcheidene 
gehuchten liggen in dezen eerden omtrek , welks oppervlakte is van meer 
dan twee honderd twintig vierkante mylen ; de geheele grond van deze uit- 
geftrekte ruimte is niet dan oude en latere lava , die uit verfcheiden plaatfen- 
des bergs, daar uitbarllingen van het onderaardfche vuur hebben plaats ge- 
had, is .uitgevloeid; en de oppervlakte van deze lava met de afch, uit die: 
verfchillende vuurmonden uitgeworpen , vermengd , is veranderd in eene goede 
aarde , die werkelyk bezaaid is met graanen en met wyngaarden beplant ,, 
nitgezonderd eenige plaatfen alwaar de lava, nog al te verfch, eerll van natuur 
begint te veranderen, en eenige plaatfen vertoont die voor als nog met geene 
aarde bedekt zyn : boven aan dezen gordel ziet men reeds verfcheiden Craters ,, 
of Kommen, doorfnydingen , monden , meer of min breed en diep , en waaruit 
de lloffen gevloeid zyn die den onderften grond geformeerd hebben,. 
