BYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 273 
zelfs kracht verminderd zal zyn , en zal bly ven verniinderen , naar maate de 
zee meer zal afwyken; hy heeft dezelve door zyne eigen krachten reeds ver- 
fcheiden mylen doen wyken ; hy heeft zig dyken en kullen door zyne ftroo- 
men van lava geformeerd , en daarenboven weet men uit de verminderde 
fnelheid van de Carybdis en de Scylla, en uit verfcheiden andere kenmerken, 
dat de zee van Siciliën zeer veel verlaagd is federt twee duizend vyf honderd 
jaaren , en dat bygevolg de werking der nabuurige vuurbergen moet ver- 
llappen; zo dat de Crater van den Etna wel zeer langen tyd in zyn tegen- 
woordigen ftaat zou kunnen bly ven, en zo hy weder in den afgrond ftort, 
zal het milTchien voor de laatfte reis zyn: ik meen ook te mogen vermoe- 
den, dat fchoon de Etna als een der eerfte of oorfpronglyke bergen van 
den bol, uit hoofde zyner hoogte en oneindigen omtrek , befchouwd moet 
worden , en hy reeds van zeer oude lyden heeft beginnen te werken in den 
tyd van de algemeene zakking der wateren, zyne werking echter na dien 
tyd heeft opgehouden , en niet weder vernieuwd is dan in vry laater tyden , 
dat is zeggen toen de Middellandfche zee, zig, door de doorbraak van den 
Rofphorus en van Gibraltar, verheven hebbende, de landen tuffchen Sicilië 
en Italië overftroorad heeft, en de bafis van den Etna genaderd is: milTchien 
is de eerfte der nieuwe uitbarftingen van dien vermaarden vuurberg, laater 
dan dit tydperk der Natuur.^ „ Het komt my blykbaar voor, zegt de Hr. 
,, Bkydone , dat de Etna niet brandde in de eeuw van Homeuus , noch zelfs 
,, lang te vooren ; dewy! het anders onmogelyk ware ge weeft, dat die Dichter 
,, zo veel van Sicilië zou gefproken hebben , zonder van zulk een gewigtig 
,, onderwerp te gewaagen”. Die aanmerking van den Hr. Brydone is zeer 
juift, dus is het niet dan na de eeuw van Homerus geweeft, dat men de 
nieuwe uitbarftingen van den Etna moet dagtekenen j maar men kan uit de 
poëtifche fchilderyen van Pindarus, Virgieius , en uit de befchry vingen 
der andere oude en latere Schry veren zien, hoe in 18 of 19 honderd jaaren 
de geheelc gedaante van dezen berg en van de ftreeken rondsom , allerhande 
verwiflelingen ondergaan heeft, door de aardbee vingen , de uitbarftingen, de 
ftroomen lavas , en eindelyk door de formatie van de meeften dier heuvelen 
en afgronden, door alle deze beweegingen voorcgebragt. Voor het overige 
heb ik de bygebragte ftukken getrokken uit het voortreffelyk werk van den 
Hr. Brydone, en ik heb achting genoeg voor den Schryver, om te durven 
gelooven, dat hy het niet kwalyk neemen zal, dat ik niet van zyn gevoelen 
ben , over het vermogen van de aanhaaling der vuurbergen , en over eenige 
andere gevolgen, welken hy gemeend heeft uit de fa£ta te kunnen trekken: 
niemand hadt dezelven te vooren zo wel waargenomen , en zo duidelyk voor- 
.gedraagen, en alle Geleerden moeten zig vereenigen, om aan zyn werk den 
lof te geeven welken het verdient. 
De ftroomen gefmolten glas, waaraan men den naam van lavas heeft ge- 
geeven, zyn niet, zo als men zoude kunnen denken, het eerfte voortbreng- 
zel der uitbarftingen van een vuurberg: die uitbarftingen kondigen zig ge- 
meenlyk aan door eene aardbeeving , die meer of minder geweldig is, en 
Jict eerfte uitwerkzel vertoont van het vuur , dat zoekt uittedringen en 
XFII Deel. Mm 
