I 
de NATUÜRLYKE HISTORIE 
zyve gevangenis als ’t ware te ontvluchten : welhaaft opent het zig inder- 
daad een we’g , waarvan het den uitgang verwydt door alle de rotfen en 
al de aarde die zig daartegen verzetten , buiten waards wegtewerpen : deze 
Itoffen op een grooten afftand voortgedreeven , vallen op malkanderen en 
formeeren eene grootere of mindere verhevenheid , naar evenredigheid 
van de duuring en het geweld der uitbarfting : dewyl al de uitgeworpen 
aarde van vuur doordrongen is , en de meefte in brandende afch is veranderd , 
zo is de verhevenheid die daaruit wordt zamengefteld , een berg van vaft 
vuur, waarin de glaswording van een gedeelte der ftof voltooid wordt, door 
het fmeltmiddel der aflchen : dus doet deze gefmoken ftof pooging om neder- 
tevloeijen , en de lava fpat gemeenlyk uit aan den voet van den nieuwen 
berg , die haar voortbrengt ; maar in de kleine volkans die geene kracht ge- 
noeg hebben om de ftoffen , welken zy uitwerpen , op groote afftanden weg- 
tedryven, komen de lavas uit het bovenfte van den berg: men ziet dit uit- 
werkzel in de uitbarftingen van den Vtfuvius ; de lava fchynt zig tot den 
Crater te verheffen, de volkan werpt vooraf fteenen en afch, die, loodrecht 
op den ouden Crater nedervallende , denzelven doen toenecraen , en het is 
door deze bygekomen ftof , nieuwlings gevallen, dat de lava zig een uittogt 
opent; deze twee uitwerkzelen, fchoon in fchyn verfchillende, zyn echter de- 
zelfde; want in een kleinen volkan, die, gelyk de Vefuvius, geene magt genoeg 
heeft om nieuwe bergen voorttebrengen , door de ftoffen, welken hy uitwerpt, 
verre voorttedry ven , vallen zy allen weder op den kruin neder , zy vermeerde- 
ren deszelfs hoogte, en het is aan den voet van die nieuwe kroon van ftoffe, 
dat de lava zig een doortogt maakt om uittevloeijen : die laatfte pooging 
gaat gemeenlyk vergezeld van de ftilte des vuurbergs ; de (chokken der aarde 
van binnen , de voort werpingen naar buiten, houden op, zo dra ^ lava vloeit; 
maar de ftroomen van dit gefmoken glas brengen noch uitgeftrekter, noch 
vreeflyker uitwerkzelen voort, dan die van de beweeging des bergs in zyne 
uitbarfting: die rivieren van vuur verdelgen, vermelen alles, en doen zelfs 
de oppervlakte der aarde eene geheel andere natuur aanneetnen , en het is on- 
mogelyk dezelven te fluiten : de ongelukkige inwooners van Catania hebben 
het deerelyk ondervonden ; dewyl hunne ftad meermaalen geheel of gedeelte- 
!yk door deze ftroomen vernield was, hebben zy zeer fterke muuren van 55 
voet hoogte daartegen aangelegd : door deze borftweering omringd , be- 
fchouwden zy zig in veiligheid; de muuren wederftonden inderdaad aan het 
vuur , en aan de zwaarte van den ftroom , maar die wederftand deedt den- 
zelven alleenlyk zwellen, hy verhefte zig tot boven deze borftweering, ftortte 
in de ftad neder , en verdelgde alles wat in zyn loop voorkwam. 
Deze ftroomen van lava zyn dikwils een halve myl , en foratyds 
mylen breed. „ De laatfte lava welke wy zyn overgetrokken, zegt de Hr. 
,, Brydoke, om te Catania te komen, is van zulk eene groote uitgeftrekt- 
„ heid, dat ik dacht dat zy nooit zou eindigen; zy heeft zekerlyk niet minder 
„ dan zes of zeven mylen breedte, en fchynt op verfcheidene plaaizen van 
j, eene vetbaazende dikte of diepte te zyn ; zy heeft de wateren der zee op 
,, meer dan een myl afftands terug gedreeven, en heeft een groot verheeven 
