BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 277 
als zulken , die federt verfcheiden eeuwen in flike zyn geraakt ; want de uit- 
barftingen, waarvan men den netten tyd, federt twee duizend vyf honderd 
iaar, kan aanwyzen, zyn in de laagRe ftreeken voorgevallen dat is te zeg- 
een 00 vvf zes, en zeven mylen afftands van den kruin : het fchynt my dan 
toe dat ’er twee verfchillende tydperken zyn voor de volkans van Sicilië; 
het eerde zeer oud, waarin de kruin van den Etna heeft bcginuen te werken, 
toen de algemeene zee dezen kruin bloot gelaaten heeft, en tot eenige honder- 
den toifes beneden denzelven verlaagd is ; het is toen, dat de eerde uitbardingen 
zvn voorgevallen, die de lavas van den kruin voortgebragt en de heuvels ge- 
formeerd hebben, die boven de dreeken der boflchen zyn; maar vervolgens 
hebben de wateren, voortgaande te vallen, dezen berg geheel verlaaten, gelyk 
ook alle de landen van Sicilië en het aanliggende vade land ; en na deze ge- 
heele afwvking der wateren was de Middeilandfche zee niet dan een meir van 
middelmaaiigen omtrek, en haare wateren waren zeer verre af van Sicilië en 
van alle de landen, waarvan zy thans de kuden befpoelt: geduurende al dien 
tvd die van verfcheiden duizenden jaaren is geweed, was Sicilië in rud; de 
Etna en de andere oude vuurbergen, die zyn kruin omringen, hielden op te 
werken en het was niet dan na de vermeerdering der Mkldellandfche zee door 
de wateren van den Oceaan en van de Zwarte zee, dat is te zeggen door het 
doorbreeken van Gibralter en den Bofphorus , dat de wateren op nieuw de 
bergen van den Etna aan hunne bafis hebben gaan aantaden, en dat zy de 
laatere en nieuwe uitbardingen hebben voortgebragt, federt de eeuw van Pin- 
darus tot op onzen tyd; want Pindarus is de eerde geweed, die van de uit- 
bardingen der volkans van Sicilië gefproken heeft. 
Het is even eens met den Vefuvius: hy heeft langen tyd een deel geweed 
van de uitgeblufchte vuurbergen van Italië, die in zeer grooten getale zyn; 
het is niet dan na de vermeerdering der Middeilandfche zee , dat de wateren 
weder nader by dien berg zyn gekomen , en dat zyne uitbardingen ^^der begonnen 
hebben: de geheugenis der eerde uitbardingen, en zelfs van a 
de eeuw van Plinius waren voorgegaan , was geheel uitgewifcht , en men 
moet zig deswegen niet verwonderen , dewyd ’er raiflehien meer dan tien dui- 
dend iawenverloopen waren federt dat de zeen geheellyk waren afgeweeken tot 
lan de vermeerdering der Middeilandfche zee; en dewyl dit zelfde verloop 
van tvd plaats heeft tuffehen de eerde werken van den Vefuvius en deszelfs 
vernieuwing: alle deze bedenkingen fchynen te bewyzen, dat de onderaard- 
fche vuuren niet geweldig kunnen werken dan wanneer zy digt genoeg by 
7fie zvn om een fchok tegen een groot volumen van water te ondervinden: 
ieniee andere byzondere verfchynzels fchynen deze waarheid insgelyks te be- 
wvzen- men heeft de volkans fomtyds eene groote hoeveelheid waters zien 
^rwernen ia zelfs geheele beeken van bitumen: de Vader de la ToRuè, een 
zeer bekwiam Natuuronderzoeker, verhaalt, dat op den 10 maart 1755, uit 
den voet van den Etna een breede vloed waters vloeide, die de velden rondsom 
overftroorade; die vloed voerde een zeer groote menigte zand mede , welke 
hv over een ruime vlakte uitftrekte; zyne wateren waren zeer heet; de zan- 
den endefteenen,in delanderyen achtergelaaten , verfchilden nergens in van de 
Mm 3 
