280 DE NATUURLYKE HISTORIE 
onmogelyk wederjlaan konde : volgens denzelfden Waarneemer hadt de kruin vaa 
den Vefuvius toen vyf mylen omtreks; dus moet men zig niet verwonderen, 
dat eenige Natuuronderzoekers gefield hebben., dat het geen tegenwoordig 
twee bergen fchynt te formeeren voormaals Hechts één was ; dat de vuur- 
mond in ’t midden was, maar dat de Zuidelyke kant door eenige uitbarfting 
ingeflort zynde , daarop die valei geformeerd was , die den berg Somma 
affcheidt. (c). 
De Hr. Steller merkt op , dat de vuurbergen van Noordelyk Afie bykans 
altyd alleen en op zig zelven ftaan ; dat zy ten naaften by dezelfde korft of 
oppervlakte hebben , en dat men altyd meiren vindt op de kruinen , en heece 
wateren aan den voet der bergen , waarin de vuurbraakingen ophouden ; dit 
is, . zegt hy, een nieuwe blyk van de geraeenfchap welke de Natuur gemaakt 
heeft tuffchen de zee, de bergen, de volkans, en de heete wateren: men 
vindt veelen dier heete wateren in verfcheiden plaatfen van Karatfcliatka , (d) 
op het eiland Sjanw, op 40 mylen van Ternate, aan een vuurberg, waarvan 
men dikwils water, afch, enz. ziet te voorfchyn komen. (e). Maar het is on- 
noodig hier meer /aSa by te brengen om de gemeenfchap der vuurbergen met 
de zee te bewyzen ; de geweldigheid hunner uitbarftingen zou alleen genoeg 
zyn om het te doen vermoeden , en het algemeene uitwerkzel der ligging by de 
zee, van alle de vuurbergen die thans werken , voltooit het te bewyzen ; dewyl 
echter fommige Natuurbefchouwers de wezendlykheid en zelfs de raogelykheid 
van deze gemeenfchap der vuurbergen met de zee ontkend hebben, moet ik 
niet met ftilzwygen een ftuk voorbygaan , ’t welk wy verfchuldigd zyn aan 
den Hr. de la Condamine, een man zo getrouw in zyne berichten als kundig 
en wys. „ Hy zegt, dat hy den 4''«" juny 1755, den top van den Vefuvius 
,, beklommen hebbende, zelfs tot de randen van den trechter, die zig rondom 
,, den vuurmond federt delaatfte uitbarfting geformeerd heeft, in den kolk, 
,, op omtrent 40 roj/èr diepte, eene groote holligheid bemerkte, gewelfswyze 
„ geformeerd, aan den voet des bergs; hy deedt groote fteenen in deze holte 
,, werpen, en hy telde op zyn uurwerk la fecondes vóór dat men ophieldt de- 
„ zelven te hooren rollen ; op het einde van hunnen val meende men een 
,, geluid te hooren gelyk aan dat, het welk een fteen zoude maaken die in 
„ een modderpoel nederviei j en wanneer men daar niets inwierp, hoorde 
„ men een geluid gelyk aan dat van beroerde golven,” (ƒ) zo de val dezer 
fteenen in dezen afgrond geworpen , loodrecht en zonder hinderpaal gefchied 
ware, zoude men uit de 12 fecondes tyds tot eene diepte van aióo voeten 
kunnen befluiten, het welk aan de inwendige holte, of den afgrond van den 
Vefuvius,meer diepte zoude geevendan tot het waterpas der zee; want volgens 
den Vader de la Torré hadt deze berg in 1753, maar 1677 voeten hoogte 
boven 
(O Ohjervatms fur le-Fefuve, par Mr. d’Arthenat, Savms étrangers , Tatne IF. pag. 147. 
(d) lUjloire générale des Foyages, Tomé XIX. pag. 238. 
(«) Idem, Tomé XFII. pag. 54, 
(ƒ) Voyage en Italië, par Mr. de la Condamiwe, Mémoires de l' Académie des Sciences , 
J 757 - P 0 &- 371. (^Juiv. 
