BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 299 
heid te brengen, als wanneer zy niet verder gaan kan, maar zig verheft,* zig 
met nieuwe laagen belaadt, en een neêrgaanden muur formeert, van welken 
de ftroom der lava dan loodrècht nederftort, zig aanzettende tegen den muur 
welken zv geformeerd heeft; het is door dezen val en door de Mmenzakking 
der brandende ftofFe , dat zig de prismas van de bafalc en derzelver geartiku- 
leerde kolommen , formeeren. (0* , /• * j 
Die prismas zyn gemeenlyk van vyf, zes, of zeven zyden, en fomtyds van 
vier of drie, gelyk ook van agt of negen zyden; hunne zuilen zyn^geformeerd 
door den rechtneérgaanden val der lava in den boezem der zee, t zy dat die 
lava van boven van de rotfen, die by den ftroorn ftaan , ^ 
dat zy zelve den rechtneérgaanden muur formeert , die haaren va ve . 
In alle gevallen beftevigen de koude en de vochtigheid van t water , dat deze 
ftof aflerwegen van het vuur doordrongen, allerwegen aanvalt, haare opper- 
vlakte on het eigen oogenblik van haaren val; de buncjels, of draadige brok- 
ken die van den ftroom der lava in de zee vallen, voegen zig tegen malkan- 
der,* en dewvl de inwendige warmte dier bundels neigt om dezelven uittezet- 
ten bieden zy een wederkeerigen tegenfland aan malkanderen ; en het zelfde 
uitwerkzel grypt plaats als met het zwellen van erwten, of liever van cylm- 
drifche graanen , die gedrongen en gedrukt zyn in een befloten vat met water 
dat men doet kooked; elk dier graan - korrels wordt dan door de wederkee- 
rige drukking zeskantig, en zo ook krygt ydere bundel van lava verfcheiden 
faces,door de uitzetting, en den wederkeerigen tegenfland der andere bundels; 
en wanneer de wederftand der omringende bundels fterker is dan de uitzetting 
van den omringden bundel , in plaats van dan zeszydi^ te worden, of zes faces 
te krvaen, krygt hy maar drie, vier, of vyf faces; integendeel zo de uitzet- 
dng van den gedrukten bundel fterker is dan de wederftand der omringende 
Se?neemthy zeven, agt, of negen faces aan , fteeds over zyne lengte, of 
“‘Sé prismatifche kolommen 
eenvoudiger oorzaak voortgebragt ; de bundels lava vallen niet g y 
eelmaatige en eenpaarig voortgaande goot, noch met gelyke mallas ; zoara r 
dan tuflchenpoozingen zyn in den val der ftoffen , zakt de kolom , aan naare 
fovenropp'érvlakfe .enUven gellevigd , op nig zelve n^er en wel m e^e 
holle richting , door de mafla die daarop volgt, en die dus ftraks eene bol- 
ronde gedaante aanneemt in den holronden vorm van de reeds wat bekoude 
kolom en het is dit, wat de foort van geledingen maakt, die in de meellen 
dezer orismaiifche zuilen gevonden worden : maar w'anneer de lava in t water 
valt met een eenpaarigen en aanhoudenden val , dan is de kolom van bafalt 
ook doorloopende in haare geheele hoogte, en men ziet daaraan geene geledin- 
„gn* zo ook, wanneer door eene uitbarlling uit den flroom der lava eemge 
aSonderlyke ftoifen worden uitgeworpen , neemt die mafla eene kiootfehe of 
/ ^ Tl 1 finTforonc vun dien nflsffi bnfalt met onderzoeken 5 welken de lïr. Oes- 
(e) Ik zal lid van de Akademie der Wetenfehappen, meent door de 
marets, geleerd verrchillende natuur; en ik fpreek bier niet dm 
Ouden gegeeven te zyn, aan twee uccucu van 
▼an de lava-bafalt, in de gedaante van prisuia_kolonimen. 
1 p 2 
