BYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 301 
van de lava van den Vefuvius, tegen het einde van april, 177 r, die op het 
oogenblik in brand floegen : fchoon deze lava uit den vuurberg was gevloeid 
op den 19 oélober 1767, hadt zy echter geene gemeenfchap met de vuur- 
plaats van denzelven ; en de plaats alwaar hy deze proef nam , was ten min- 
ften vier mylen af van den mond, waaruit deze lava was voortgekomen ; hy is 
zeer verzekerd, dat ’er veele jaaren noodig zyn eer dat eene lava, van dikte 
als deze, (omtrent twee honderd voeten,) koud worde. 
Ik heb geene proeven kunnen neemen op de beftyving en bekouding, dan 
met kogels van eenige duimen middellyns ; het eeniglfe middel , om deze 
proeven meer in ’t groot te doen , zoude zyn de lavas waarteneemen , en de 
tyden te vergelyken , die , naar haare verfchillende dikten , ter haarer befty- 
vinge en bekoudinge noodig zyn geweefi; : ik ben verzekerd , dat deze waar- 
neemingen de wet beveiligen zouden , welke ik heb vallgefteld voor de be- 
kouding , van den ftaat der fmelting af tot op de tegenwoordige warmte ; 
en fchoon de nieuwe waarneemingen , llrikt genomen , niet noodig zyn om 
myne theorie te bewyzen , zouden zy echter dienen om de groote tuflchen- 
ruimte te vervullen , die tuflchen een kanonskogel en een planeet plaats heeft. 
Daar blyft ons nog overig de natuur der lavas te onderzoeken , en te bewy- 
zen dat zy met den tyd in eene vruchtbaare aarde veranderen ; het geen ons 
het denkbeeld herinnert, van den eerften overgang der fchilfers van het oor- 
fpronglyk glas, dat de geheele oppervlakte der aarde, na haare beftyving, 
bedekte. 
„ Men begrypt niet onder den naam van lava , zegt de Hr. de la Con- 
„ DAMiNE , alle de ftoffen uit den mond van een vuurberg uitgeworpen , ge;* 
„ lyk als de afch, de puimfteen, het grintzand, het zandj maar alleenlyk 
„ die, welken, door de werking van ’t vuur, in een ftaat van vloeibaarheid 
„ gebragt zynde, koud wordende , vafte maflas formeeren, waarvan de hard- 
„ heid die van het marmer overtreft; niet tegenftaande deze bepaaling begrypt 
„ men wel , dat ’er evenwel nog foorten van lava zullen zyn , naar den ver- 
„ fchillenden trap van fmelting van het mengzel , en naar maate de ftoffen 
,, meer of minder metaal in zig bevatten zullen , en dat metaal met de ftof- 
fen volmaakter zal vereenigd zyn : ik onderfcheide vooral drie foorten , 
„ en daar zyn ’er meer andere tuffchen die hoofdfoorten in : de zuiverfte 
„ lava gelykt, wanneer zy wel gepolyft is, naar een fteen van een vuile en 
„ donkere graauwe kleur: zy is glad, hard, zwaar, doorzaaid met kleine 
,, brokjes , gelyk aan zwart marmer , en met witachtige punten ; zy fchynt 
„ raetaalachtige deelen te bevatten ; zy gelykt in den eerften opflag naar 
„ ferpentynfteen , wanneer de kleur van de lava niet op den groenen trekt; 
zy laat zig vry wel polyfteii, fchoon dan eens minder, dan eens meer le- 
„ vendig in haare verfchillende deelen ; men beeft ’er tafels van gemaakt 
„ fchoorfteen-pylafters, enz. * 
„ De grootfte lava is oneffen, zy gelykt zeer naar hamerflag der fmede- 
„ ryen, of fintêls van het yzer: de geraeenfte lava is tuflchen deze twee 
„ uiterften in, het is die, welke men in groote maflas verlpreid vindt, 
„ op de zyden van den Vefuvius en in de nabuurige velden; zy heeft daar 
Pp 3 
