BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 303 
Daar komen ftoffen van allerhande foort in de zamenftelling der lavas ; 
men heeft yzer en een weinig koper gehaald uit die van den kruin van den 
Vefuvius ; daar zyn zelfs eenige die metaalachtig genoeg zyn , om de 
buigzaamheid van het metaal te behouden : ik heb groote bladen van Java , 
van twee duimen dikte gezien , bewerkt en gepolyll als marmere tafels , dié 
door haar eigen gewigt doorbogen en krom wierden: ik heb andere gezien 
die onder een zwaaren lafl: plooiden, maar die de horizontaale vlakte, door 
haare veerkracht hernamen. 
Alle de lavas tot ftof gebragt zynde, zyn, als het glas, vatbaar, om door 
tulTchenkomfl: van het water eerfl: tot pottebakkers klei overtegaan , en 
kunnen vervolgens door de vermenging van verfcheidenerlei flof, en over- 
blyfzels van planten, uitmuntende gronden worden; dit blykt uit de groote en 
fchoone boflclien die den Etna omringen , die allen ftaan op een grond van 
lava, met eene goede plant -aarde van verfcheiden voeten dikte bedekt; de 
afch gaat nog fchielyker in aarde over, dan vergruisde Java en glas: men ziet 
in de holten derCraters van oude volkans, thans uicgedoofd, vruchtbaare gron- 
den; men vindt die insgelyks op den loop van alle de oude lava-ftroomen: 
de verwoeftingen door de volkans veroorzaakt, zyn dan door den tyd be- 
paald, en gelyk de Natuur altyd meer werkt om voorttebrengen dan om te 
verdelgen, herftelt zy in het beloop van eenige eeuwen, de vervvoeftingen' 
van ’t vuur op de aarde , en geeft aan dezelve haare vruchtbaarheid weder , 
met zig van de eigen middelen te bedienen die tot haare verdelging ge« 
fchikt fcheenen. 
byvoegzels tot hetartykel. 
Waarvan het opfchrift is : Nküwe Eilanden , Holen, enz, hladz, 270. 
I. Over de Holen, door het oorfpnnglyk vuur geformeerd , bladz.z'j^-, enz. 
Ik heb in myne Befchouwing van den Aardkloot, niet dan van twee foorten 
van holen' gefproken ; de eene voortgebragt door het vuur der volkans, en 
de andere door de beweeging der onderaardfche wateren; die twee foorten 
van holen zyn niet op groote diepten, zy zyn zelfs nieuw, in vergelyking 
van andere holen , veel grooter en vee! ouder, die zig hebben moeten for- 
meeren in den tyd toen de aarde haare fteevigte kreeg ; want het was toen , 
dat de verhevenheden en diepten haarer oppervlakte , zig hebben moeten 
formeeren, met alle de blaazen en holligheden van haar binnenfte, inzonder- 
heid in de deden die digt aan de oppervlakte grenzen : verfcheiden dier 
holen door het oorfpronglyk vuur voortgebragt, na zig een tyd lang ffcaan- 
de gehouden te hebben, zyn vervolgens door de meerdere koude gefpleeten, 
als waardoor de omtrek van alle ftoffen vermindert; welhaaft zullen zy inge- 
ftort zyn , en door hiinne verzakking hebben zy de kommen der tegenwoor- 
