BYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 305 
maaken, en aan die glasaartige ftofFen de natuur te geeven, welke zv tpsrpn. 
woordig vertoonen : voor hei overige, belet dit niet dat het oorfpronflvt 
vuur, dat in ’t eerfl; de grootfte ongelykheden op den bol heeft voortie- 
bragt, niet het grootfte deel heeft aan het voortbrengen van de ketenen 
bpgen die op deszelfs oppervlakte ftaan, en of de pitten dier groote bergen 
met allen voortbrengzels zyn van de werking des vuursj terwyl de oratrekken 
dier zelfde bergen , door de wateren niet bewerkt en gefatfoeneerd zyn dan 
in volgende tyden , zodat het op die zelfde omtrekken en tot zekere hoog- 
ten is,. dat men de fchelpen en andere zee • voortbrengzels vindt. 
^ Zo men zig een net denkbeeld wil formeeren van de oudfte holten , dat 
IS te zeggen van die, welken door het oorfpronglyk vuur geformeerd zvn 
moet men zig den aardbol verbeelden , ontbloot van alle zyne wateren en 
van alle de ftoffen die deszelfs oppervlakte bedekken , ter diepte van^^ 
of twaalf honderd voeten ; in de gedachte affcheidende die uitwendige laag 
van aarde en water, zullen wy onzen bol kunnen befchouwen onder die 
daante, welke hy ten naaflen by in den cerlten tyd zyner bedyving hadt • 
de glasaartigevots, of zo men wil het gefmolten glas, maakt ’/r de geSê 
maffa van uit, en d«e üof beflyvende en bekoudende, heeft, even fis ahc 
andere gefmolten boffen , verhevenheden , diepten , holligheden , blaazen op 
de geheele oppervlakte der aarde gemaakt: die inwendige holligheden door 
het oorfpronglyk vuur gemaakt , zyn de eerfle en oorfpronglyke holen 
grooter getale in de Zuiddyke, dan in de Noordelyke 
flreeken gevonden , omdat de beweeging van omwenteling die deze deelen 
van den Jïquator, vóór dat zy ftyf geworden waren, heeft opgezet, daar in 
eene grootere verplaatzmg der ftoffe heeft voortgebragt , en omdat die zelfde 
ftyfwordmg hier vertraagd wierdt, heeft dit met het vuur medeeewerkt 
om meer_ blaazen en ongelykheden voort tebrengen , in dit gedeelte van onzen 
tot deïe Poolen komende, hebben niet 
tot aeze Amdelyke nog gloeijende deelen kunnen voortvloeiien , dan nadat 
Se f 
verlaagen : de grootfte ongelykheden wierden . om dfeSen ,Sde iS^ke 
khmaaten gevonden ; de oorfpronglyke holen zyn daar nóg in groo éren 
getale dan overal elders; zy liggen daar ondieper, dat is teze|gen, milTchiS 
tot op vyf of zes mylen diepte, omdat de ftof van den aardbol tot op die 
diepte, door de beweeging van omwenteling geroerd is, in den tyd zyner 
fmeltmg: maar de holen die in de hooge bergen gevonden worden zyn niet 
allen hunnen oorfprong aan die zelfde oorzaak van het eerfte vuur verfchul 
digd: die, welken het diepft beneden die bergen liggen zyn de eeiiigfte dl 
aan de werking van dit_ oorfpronglyk vuur kunnen worden toegefchreeven • 
de anderen, die meer uitvvendig en hooger in den berg zyn geólaatft zvl 
gelyk wy hebben voorgedraagen , door oorzaaken van een tweedeu 
voortgebragt: de bol, ontbloot van zyne wateren, en van de ftoffen wp)t«f 
de wateren hebben overgebragt, vertoont dan aan zyn oppervlakte eeTS 
de gtooK LS 
