go8 de NATUURLYKE HISTORIE 
Uit deze byzonderheden heb ik dit algemeene befluit getrokken, waarvan 
men tegenwoordig zo veel werks niet zal maaken als men in de voorige eeuwen 
gedaan zou hebben; te weeten, dat ’er niet een kafteel of fortres is op hoog- 
ten gelegen , welken men niet ligilyk naar de vlakte of valei daar beneden 
kan doen inflorten, door middel van eene enkelde graft van lo of X2 voeten 
diepte en eenige toifes breedte, mits dat dezelve op een kleinen afftand van 
de buitenmuuren gemaakt worde, en dat men daar toe die zyde verkieze, 
daar de helling het flerkfl is: deze wyze van doen, die de Ouden niet be- 
greepen hebben , zoude hun vry wat ftormrammen en ander oorlogstuig be- 
fpaard hebben, en tegenwoordig zelfs zoude men zig in verfcheiden gevallen 
met voordeel daarvan kunnen bedienen ; ik ben door eigen gezicht overtuigd 
geworden, toen deze muuren zig verzet hebben , dat, zo de drooge graft niet 
vaardig gefteund was geworden met fterk metzelwerk , de oude muuren en de 
twee torens, die nog federt negen honderd jaaren in goeden ftaat beftaan, 
en waarvan de eene 125 voeten hoogte heeft^ in de valei zouden neêrgeftort 
zyn , met de rotfen , waarop die muuren en die rotfen gegrond zyn ; en dewyl 
alle onze heuvels, uit kalkaartige fteenen beftaande, doorgaands op een grond 
van kleidraagen, waarvan de eerlte beddingen altyd meer of min bevochtigd 
worden, door de wateren, die door de fpleeten der rotfen heen fyperen, en 
tot op die eerfte bedding van klei nederdaalen, komt het my zeker voor, dat 
men , door deze klei eene afwatering te geeven en van zyn fteun te berooven , 
door middel van eene graaving,de géheele raafla der rotfen en van den grond, 
die op deze klei ruft , moet voortfchuiven over die eerfte bedding , en in wei- 
nige dagen tot aan de graft voortzetten, inzonderheid in eenregentyd: dte 
wyze öm eene fterkte te ontmantelen is vry wat eenvoudiger dan alles wat 
men tot hier toe heeft te werk gefteld , en de ondervinding heeft my 
getoond dat de uitflag zeker is. 
II. Over de Turf, bladz. 2 88. 
Men kan by het geen ik over de tUrf gezegd heb de volgende byzonderhe- 
den voegen. 
In de kaftelenyen en diftriéien van St. Winock - bergen , Furnes, en Bour- 
bourg, vindt men de turf op drie of vier voeten diepte onder den grond, ge- 
meenlyk hebben die beddingen turf of veen -aarde twee voeten dikte , en 
beftaan uit verrot hout, zelfs geheele boomen met hunne takken en bladen, 
waarvan men de foorten kent, byzonderlyk uit hazelaaren, welken men her- 
kent aan hunne nog in wezen zynde nooten , doormengd met verfcheiden 
foorten van riet , één lichaam zamen maakende. . . 
Van waar komen die beddingen turfgrond , die zig uitftrekken van Brugge 
door het geheele vlakke land van Vlaanderen, tot aan de rivier.de Aa, tuf- 
-fchen de duinen en de verheven gronden van den omtrek van Bergen, enz.,? 
bet moet zyn dat in de vroegere eeuwen , toen Vlaanderen niet dan een 
groot woud was, eene fchielyke overftrooming van de zee het geheele land 
.onder water heeft gezet, en, terug wy kende, alle de boomen,, hc:^ers ,en liet 
