320 DE NATUURLYKE HISTORIE 
BYVOEZELS TOT HET ARTYKEL, 
Waarvan het opfchrift is: De veranderingen van Zeen in Landen^ 
en van Landen in Zeen-, bladz. 291 . 
Over het onderwerp van de verandering der zeen in land , zal men , 
de kutten van Frankryk doortrekkende, zien, dat een gedeelte van Breta- 
gne , van Picardye , van Vlaanderen en van Neder -Normandye , al vry 
laat door de zee verlaaten zyn; dewyl men daar verzamelingen van oefter* 
en andere fchelpen vindt , in denzelfden ftaat als men dezelven thans uit de 
nabuurige zee haalt. Het is zeer zeker, dat de zee verheft op de kaften van 
Duinkerken ; men heeft ’er lèdert eene eeuw de ondervinding van : toen 
men in 1670 , de voormuuren dier haven maakte, wierdc het fort de 
Bon ne-efperance, daar één dier muuren op aanHep , gebouwd op paaien , laager 
ingeflaagen dan de laagfte is: het ftrand is voor dit fort, racer dan drie 
honderd toifes uitgefprongen : toen men de nieuwe haven vanMardyk groef, 
hadt men eveneens het muurwerk voortgezet , tot verder dan den grond 
ooit door de laagfte eb wierdt bloot gelaaten ; tegenwoordig is ’er een droog 
ftrand, van meer dan vyf honderd toifes, by ebbe, voor dit muurwerk, en 
zo de zee dus voortgaat te verliezen , zal Duinkerken even als Aiguemortes 
allengs ophouden eene zeehaven te zyn , en dat zal in eenige eeuwen kunnen 
gebeuren: dewyl de zee zo aanmerkelyk by onze kennis verlooren heeft, hoe 
veel heeft zy niet moeten verliezen federt dat de Wereld beftaat ? (2) 
Het is genoeg, het oog te werpen op het aan zee geleegen Saintonge , 
om overtuigd te zyn dat liet onder de wateren is bedolven geweeft; toen 
de Oceaan, die het overdekte, deszelfs landen verlaaten heeft , volgde Cha- 
rente de zee , naar maate zy afweek , cn formeerde eene rivier in de plaats 
zelve, daar zy te vooren niet anders was dan een groot meir of een moeras: 
het land van Aunis, is voormaals door de zee en door de ftilftaandc wateren 
der moeralTen overftroorad geweeft ; het is één der nieuwfte landen van 
Frankryk ; daar is reden om te denken , dat die grond nog flechts een moe- 
ras was, tegen het einde der veertiende eeuw, (a). 
Het blykt dan, dat de Oceaan federt eenige eeuwen op alle onze kuften 
verfcheiden voeten is gevallen ; en zo men de kuften van de Middellandfche 
zee van Rouflillon tot in Provence onderzoekt , zal men bevinden , dat die 
zee ook geweeken is , ten naaften by [in dezelfde ‘evenredigheid ; het welk 
fchynt te bewyzen, dat alle de kuften van Spanje en Portugal, even als die 
van Frankryk , in omtrek zyn toegenomen j men heeft dezelfde waarneeming 
in 
Mémoires pBur la Suhdélégation deDutikerque, reli^ivemene d l’Iliftoire naturelle de ce eonton> 
(s) Extrait de l'Bifioire de Roebelle , Art. a ö* 3. 
