•* 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
hunnen dorft met hun fpeekzel, ’t welk by deze dieren overvloediger is dan 
Ijy eenige andere. 
De huanacus, of lama in den ftaat der Natuur, is Iterker, leevendiger, 
vaardiger, dan de tamme lama; hy loopt gelyk een hert, en klautert gelyk 
de gems tegen de fteilfte rotfen op ; zyne wol is rninder lang en alle van eene 
vaale kleur. Schoon deze dieren, in volle vryheid leevende, zig by benden 
verzamelen, en zomtyds ten getale van twee-of drie-honderd voorttrekken, 
wanneer zy egter iemand zien , kyken zy met verwondering op , en toonen 
in ’t eerft noch vrees noch vermaak ; vervolgens blaazen zy uit den neus , en 
hinnikkcn ten naaftenby als de paarden , en eindelyk neemen zy allen te fa- 
men de vlugt naar den top der bergen ; zy zoeken by voorkeur den noord- 
kant en de koude ftreeken ; zy klimmen dikwyls op en houden hun verblyf 
boven de fneeuw-lyn , en over het ys voorttrekkende , met bevroozen kegels 
allerwegen bedekt , tieren zy beter dan in de gemaatigde lugtftreek;zo talryk 
en fterk zy zyn in de Sierras, die de verhevenfte dealen der Cordillieres 
uitmaaken; zo zeldzaam en zwak zyn zy in de Lanos, die de beneden-dee- 
len zyn. Men jaagt op die wilde lamas om hunne vagt te bekomen ; de hon- 
den hebben veel moeite om hen te volgen , en zo men hun tyd geeft om 
hunne rotfen te winnen, zyn de jaager en de honden genoodzaakt hen te laa- 
ten vaaren. Zy fchynen eene zwaare lugt even zeer als de warmte te vree- 
zen ; men vindt hen nooit in de laage landen; en dewyl de keten der Cordil- 
lieres, die meer dan drie duizend toifes boven het waterpas van de zee van 
Peru is , ten naaftenby dezelfde hoogte behoudt in Chili en tot aan de Ma- 
gellanfche landen, vindt men daar huanacus of wilde lamas in grooten ge- 
tale (/), terwyl men naar den kant van Nieuw-Spanje, alwaar deze keten 
van bergen aanmerkelyk Jaager wordt, geene meer vindt, en alleenlyk 
tamme lamas aantreft, welken men de moeite neemt om derwaards te 
brengen. 
Verheid dat der jonge van vier of vyf jaaren oud..... Schoon men deze dieren in grooten 
getale houdt , kollen zy hunnen raeefter byna niets van onderhoud , want na de dagreis ontlaadt 
men hen alleenlyk om ïien te laaton weiden; het is niet noodig hen te beflaan;want zy hebben 
den voet gevorkt, noch ook om hen een draagzadcl op te leggen, want zy zjm genoeg van 
wol voorzien om door hunnen lalt geene opene plaatfen in ’t vel te krygen , indien men (legts 
zorg draag: dat de laft niet op de ruggegraat drukke , het welk hen zou doen derven . ...'. Zy, 
die hen geleiden , kanipeeren onder tenten zonder in de deden te komen , om zig niet te beroo- 
ven van de gelegenheid om hen te laaten weiden. Zy brengen geheele vier maanden toe om de 
reis van Cozer naar Potofi te doen ; twee voor den togt heen , en tr/ee voor de tenigkomd. 
De bede lamas worden te Cozer voor agttien dukaaten het duk verkogt , en de gewoone voor 
twaalf of dertien dukaaten. Hetvlcefch des wilden huanacus is goed, minder evenwel dan dat 
van den lammen. Hi/loire des Inc/is tom. 11 . p. s6o. enz. 
Cl') In de landen van Port defiré, op eenigen afdand van de draat vanMagelIan, is een 
gokl getal dezer wilde fchaapen , welken de Spanjaarden Wianagues noemen Schoon 
zy zeer vaardig en vreesagtig zyn , doodden wy daar zeven van ; en men kan zeggen dat hunue 
wol de fynde van de w'ereld is . . . . Zy trekken met benden van zes- of zevenhonderd, en, 
zodra zy iemand gewaar worden , (horken zy met hunne neusgruen en hiiinikken als paarden. 
Fo^agc de Woon. Suite des yoyages de Dampier, tom. V. page i8i. - J'Ien ziet in Tucuman, 
eene aangrenzende Provintie van Peru, groote fchaapen, die als laddieren gebruikt worden ; 
en welker wol byna zo fyn is als zyde. Foyage de Woodes Rogers , Jams /ƒ, page 65. , 
