de natuurlyke historie 
3Ö 
OP maUcanderen pakken , zodat men hen gemaklyk dooden kan ; maar , in- 
dien ’er onder de bende eenige huanacus zyn, fpringen deze, als booger 
van lighaam en minder vreesagtig zynde dan de vigognes, over de touwen 
heen , en zodra deze het voorbeeld gegeeven hebben , Ipringen de vigo- 
gnes hen na en ontfnappen de jaagers («). . 
de tsiiiniG vigognes of ps.cos betreft ^ men bedient zig d^s.r even eens 
van als van de lamas om laften te draagen ; maar behalven dat zy kleiner of 
zwakker zyn, veel minder draagen; zy zyn nog meer onderworpen aan gril- 
len van hardnekkigheid; als zy eens met hunnen laft gaan liggen, zouden 
zy zig eer in Hukken laaten hakken dan opftaan ; de Indiaanen hebben nooit 
gebruik gemaakt van de melk dezer dieren , ornaat zy niet meer hebben dan 
noodig is om hunne jongen te voeden. Het groot voordeel, t welk men 
van hunne wol bekomt , hadt den Spanjaarden de luft gegeeven om hen in 
Europa natuurlyk te maaken. Zy hebben hen ten dien einde naar Spanje 
overgevoerd, om hen daar te laaten voortteelen ; maar het klimaat was zo 
onsunHig voor deze dieren, dat zy daar allen omkwamen ( 0 ). Ik houde my 
C2ter,gelyk ik gezegd heb, verzekerd, dat deze dieren , noch waardiger zelfs 
dan de lamas in onze gebergten, en vooral in de Pyreneen, wel flaagen zou- 
den ; zy, die hen naar Spanje hebben overgebragt, hebben geen acht gegee- 
ven , dat zy zelfs in Peru niet dan in het koudfte geweft, dat is te zeggen, 
het verhevenfte gedeelte der bergen beflaan ; zy hebben niet in aanmerking 
genomen, dat men hen nooit in de laage landen vindt, en dat zy in de heete 
landen fterven , dat zy integendeel thans zeer talryk zyn in de landen, die aan 
de ftraat van Magellan grenzen , alwaar de koude veel grooter is dan in ons 
zuideivk Europa, en dat men derhalven om hen te behouden, hen met 
naar Spanje, maar naar Schotland, of zelfs naar Noorwegen, hadt moeten 
breneen; of, ’t geen nog beter zoude geweeft zyn , hen aan de voeten der 
Pvreneen ,der Alpen, enz- plaatfen , daar zy hadden kunnen opklimmen en Zig 
tot die hoogte, tot die ftreeken bepaalen, die met hunne geftellen over- 
eenkwamen. Ik ftaa daar wat langer op Uil, omdat ik my verbeelde, dat deze 
dieren een groot voordeel voor Europa zouden zyn, en meer wezendlyk 
voed voortbrengen, dan al het metaal van de nieuwe wereld (p), dat ner- 
eens anders toe gediend heeft dan om ons met meer zwaarte te belaaden, 
dewyl wy te vooren voor een klein gewigt goud of zilver het zelfde konden 
bekomen, daar wy nu een veel grooter gcwigt voor geeven moeten. 
De dieren , die gras en kruiden eeten , en die de hooge bergen van Alia 
en zelfs van Afrika bewoonen, geeven de bezoards, welken men Orientaal- 
fche noemt, welker kragten wel meeft gepreezen worden; die der gebergten 
van Europa, alwaar de hoedanigheid der planten meer getemperd , minder 
leevendig en fterk is, brengen flegts ballen of kluwens voort, welken men 
rfrFREZiER, 13 ^ > 13P* . 
(ö) HUlnire dis Avamirkrs des Flibufti«rs,pag.Z^7‘ . 
Wota. Wat nut hebben inderdaad die mynen van Peru uitgewerkt? Daar zyn millioenen 
van menfehen in de ingetvanden der aarde omgekomen om dezelve te bewerken j en hun Zweet 
eu bloed hebben enkel gediend, om ons met meer zwaarte te belaaden. 
( 
