VAN DE NATUURLIJKE' HISTORIE. icj £ 
om te bewonderen. God beeft hem aanfchouwer van hst heelal gemaalct et? • 
getuige van aijne wonderen. De godlijke vonk , waarmede hij bezield is , 
loet hem deel nebben aan de godlijke verborgenheden j hel is door dit iicat 
dat hij denkt en overpeinst ; het is door haar dat hij in het boek der waereU. 
ziet en leest als in het werk der godheid, XI, 6- De mensch, gefchapen 
om den Schepper te aanbidden, beveelt over alle fchepzelen; yafal van den 
hemd, koning van de aarde, veredelt hij, bevolkt, verrijkt hij hsïir j hij . 
verfraait dé natuur zelve; hij bebouwt haar , breidt haar uit, befchaafc haarj 
roeit de doornen en distelen uit, en vermenigvuldigt de druiven en de roos, 
ald. üe mensch, meefter van de aarde, deelt het gebied over dezelve met 
de natuur; egter regeert hij niet dan door het recht van overwinning; hij 
geniet eer dan hij bezit, en behoudt niets dan door telkens vernieuwde zor- 
gen. De tijd wanneer de mensch zijne heerfchappij verliest, :de eeuwen va» 
barbaarschheid , wanneer alles verlodren gaat, worden altijd door den oorlog 
voorafgegaan. J>e mensch, die' niets vermagdan door zijn aantal, die niet 
fterk is dan door vereeniging-, die niet gelukkig ia dan in den vrede, heeft 
de dolligheid van zig te wapenen voor zijnen ondergang , en van te zoeken 
elkanderen te vernielen, en na die dagen van moord en bloed , als de rook 
van de glorie verdwenen is , ziet hij met een droevig oog zijn geluk vermeld 
en zijne waare macht vernietigd, 8. De mersch die kennis heeft is geen 
enkel individu, maar hij vertoont grootendeels bet geheel menschlijk ge- 
flacht, XII, 2. Vergefijking van de werken van den mensch en die van de 
Katuur, XiV, ii. Gntaarting in het menschlijk gedacht. De veranderin- 
gen van natuur zijn maar oppervlakkig. Alle de rasfen maakeii maar een 
men.'ch nir, XV, 2. Daar is meer kracht meer uiigellrektbeid, en meer 
buigzaamheid in de natuur van den mensch dan in die van alle de andere we- 
zens; reden van die kracht en van die uitgeftrektheid in de natuur van den 
mensch, ald, De mensch zou, zoo hij genoodzaakt ware de luchtfireekea 
te verlaaten, die hij voormaals ingenomen heeft, om zig weder lot zijn ge- 
hooiteland te bepaaleii , met den tijd zijne ooifpfonglijke trekken weder; 
aanneemen , gelijk Ook zijne eerde grootte en zijne natuurlijke kleur , 
ald.- Veranderingen, die ’er in den mensch voorvallen door den invloed der 
liichtftreek. Andere veranderingen door den invloed van het voedzd, 3, 4; 
De vermenigvuldiging van de meiifchen is veel giooter bij de befcliaafcle en 
wel bedierde volkeren dan bij de wilde , 68. En linn getal is duizend 
maakn grooter geworden dan dat van enige andere foort van magtige dieren, 
Ti. De mensch heeft flechts tijd nodig om alles te kennen; hij zou zelfs, 
als hij zijne waarneemlngen vermenigvuldigde, alle de verfchijnzelen der la- 
tuur kunnen zien en voorzien met zrm veel waarheid en zeekerhetd, ajs of 
hij die ormiddelijk uit de oorzaaken afleldde, nid. Het ceifle verblijf van 
den raeiisch was, gelijk dat der land- dieren , in de booge landen van Afli, 
XVII, 102. Tafereel van den Haat der eevfte mei fchen, 121. enrolgg- En van 
hunnen eu-fien arbeid , ald. Oorfprnng en vorderingen van de nKaifcbappiJ,. 
i-aa. De wilde mensch, geen denkbeeld hebbende van de maailcbappij ^ 
zogt zelfs niet die der dieren. In alle de landen van Zuid- Amerika hebben' 
de Wilden geene huisdieren, 133. De grenzen van de groette van smerTchea 
lighaam, de Reuzen en Dwergen ’er onder begrepen, flrekken zig uit van' 
twee en een halve voeten tot agt voeten, XVlll, 2 £ 4 * Zwaarte van het lig- 
haam van den mensch, naar evenredigheid van zijne grootte, 21;. 
EfEHSCaSïT- 
