van de natuurlijke historie. t^s 
WARMTE. Natuurkundige verklaaring vaa de warmte. De warmte is met an« 
ders dan de aanraaking van het licht, dat als een vast lighaam , of als een e 
klomp Hof die in beweeging is, werkt, III, 27* Demensch kan enigen tijdlang 
eenen graad van warmte verdraagen , veel fterker dan de eigen warmte van zijn 
iighaani. Voorbeeld daarvan , XVIH , 241/ De raenschs meer dan de meeste 
dieren van ons klimaat in Haat otn eenen zeer grooten graad van warmte te ver- 
• draagen, 24a. De inwendige warmte van den aardbol, zoo als die thans is, is 
veel grooter dan die , welke van de zon tot ons koomt , XVII , 5. De opper- 
vlakte der aarde is meer verkoeld dan het binnenHe. Bewijzen uit de onder- 
vinding De donkere warmte van den aardbol verkeert in lichtgeevend 
vuur door de eleftriciteit, 6. DeNootdfche landen van den aardbol hebben 
'langen tijd denzelfdcn graad van hitte genoten , die thans de zuidlijke landen 
hebben, en te dien tijd waren de landen van het Zuiden brandende.en woest, 
«9. L>e vervlieging van de warmte van den aardbol gefchiedt op eene onge- 
voelige wijze: daar zijn zes en zeventig duizend ijaaren nodig geweest om 
hem tot de tegenswoordige getemperdheid te verkoelen, en in zes en zeven- 
tig duizend andere jaaren zal hij nog niet verkoeld zijn dat de bijzondere 
warmte van de leevende Natuur ’er op zal vervlogen zijn, 129, 130. Daar 
is maar een twee en dertigHe verfchil tusfchen de grootfte warmte van onze 
zomers en de grootHe koude van onze winters, 130. De uitwendige oorzaa- 
ken hebben veel meer invloed dan de inwendige op de getemperdheid van 
elke luchtHreek. Voorbeeld , aid. Alzoo aJle beweeging , allö werking 
warmte veroorzaakt, en alzoo alle wezens, met eene voortgaaude beweeging 
begaafd , zelve even zoo veele kleine brandpunten van warmte zijn , is het 
van de evenredigheid van het aantal menfchen eo dieren tot dat van de ge- 
wasfen dat ( alles verder gelijk ftaande) de plaatslijke getemperdheid van elk 
land in het bijzonder afhangt. Bewijs hiervan, 131. De warmte, welke 
de zon aan elke planeet toezendt, is, over het algemeen zoo weinig dat zu 
nooit meer dan een zeer klein verfchil op de digtheid van elke planeet heeft 
kunnen teweegbrengen, 203. Feiten, die bewijzen dat de eigen en inwen- 
dige warmte van den aardbol grooter is naar maate men dieper nederdaalt, 
137. Feiten en waarneemingen, die bewijzen dat de warmte van de zon niet 
dieper dan tot honderd vijftig voeten in het water van de zee indringt, 139. 
Men vindt in de warmlle bronnen planten , infekten , en zelfs visfehen , 
XVIII, 244. Voorbeeld daarvan, ald. 
WATER. Onderzoek van de doorfijpeling van het water, I, 62. Het verzaamelt 
zig alles op het eerHe bed van klei, binnen in den grond, 62. Het is het 
water dat in de groote uitgeftrektheid der zeeën verzameld is , dat dwr de 
Lweeaingen van eb en vloed de bergen , de valeien en de andere onelfenhe- 
dervan den grond heeft voortgebragt , 63. Oorzaaken en uitwerkingen van 
die Hroomen, 59. Het water werkt niet in het pot binnen in den grond, 
maar doet ’er veel werk in het klein. Het werkt onmiddelijTt roede tot het 
vormen van verfcheiden zelfHandigheden der aarde, welke __men zor.tvuldig 
jnoet onderfclieiden van die^ welke van ouder fonneering zijn, L, 03-, Bij- 
zondere beweeging op deu grond der rivieren , als er een groote aanwas van 
water zal koomen, 17a. De fnellieid van loopend water volgt niet naaiiw- 
keurig en zelfs op verre na niet de evenredigheid van ‘de fchuinHe , i 73 * 
Deeze fnelheid hangt niet alleen af vap de fchuiiuie van het bed , maar van 
Bb 2 de 
