VAN DE NATtURLIJKE HISTORIE. ao'j 
foorten leent; want het wijfjen teelt over het algemeen inet een veel grooter 
aantal mannetjens van verfchillende foorten voort, terwijl haar mannétjen niet 
dan met een zeer klein getal andere foorten kan voortteelen, 83, 84. 
wijsBEGEERtE wordt in deeze eeuw verwaarloosd: de konden, welke meti 
fdéntifiek wil noemen, hebben derzelver plaats ingenoomen; de rdcenkon- 
I ■ den en de geometrie , de delzels van kruidkunde en Natuurlijke Hidorie, de korte 
regelen, in een woord, en de woordenboeken houden bijna elk eenen bezig, 
I, 27. Het gebrek van de wijsbegeerte van aristoteles was alle de bij- 
zondere uitwerkingen als oorzaaken te gebruiken ; dat van die van oescar- 
TES is niet dan een klein getal algemeene uitwerkingen als oorzaaken te 
willen gebruiken , alle de andere uitfluitende. De wijsbegeerte zonder gebrek 
zou die zijn, waarin men niet tot oorzaaken zoude gebruiken dan algemeene 
uitwerkingen, -en waarin men tegelijk derzelver aantal zoude zien te ver- 
meerderen , door te tragten de bijzondere, uitwerkingen algemeen te maaken , 
II, a8. Onderzoek van de beginzelen van de Pytagorilche wijsbegeerte, 
42. Het doelwit van de natuurlijke wijsbegeerte is niet het waarom^ maar- 
■'' het hos van de dingen te weeten , V, 57 , 58. ' 
Y. 
Y ARQuÉ. Befchrijving van dien Sagouln, XIX, 48*. 
YS. 
Het Ys gaat los van het vast land aan de Poolen, en koomt, als drijvende 
bergen, afdrijven en fmelten tot in de gemaatigde luchtllreeken , I , 37 - 
Men vindt geen Ys meer, van de maand April , binnen de zeven en zestig 
en agt en zestig graaden Noorder Breedte. Dat Ys, dat van het vast land 
van de Poolen koomt, veroorzaakt de langduurigheid der winters. In het 
ïaar 1725 was ’er, om zoo te fpreeken, geen zomer en het regende bijna 
aanhoudend; ook was niet alleen hetYs van de Noorder Zeeën in de maand 
April niet gefmolten op zeven en zestig graaden; maar men vondt zelfs nog 
Ys den 15 |uny omtrent een en veertig of twee en veertig graaden. Het 
Vriomt uit de Tartaarfche Zee in die van Nova Zembla en op de andere plaat- 
vin de Ys-zee. Dat Ys word geformeerd aan de landen en nooit in 
volle ‘zee Daar is weinig of geen Ys in volle zee, hoe zeer naar het noor- 
den Het Ys in de nabuurfchap van de Zuid-landeii gevonden, bewijst 
dat "’er zeer groote rivieren in dat onbekend land zijn , welker monden niet 
verre zijn van deplaatfen, daar men dat Ys gevonden vorming 
van het Ys in de Noord- zee en bijzonderlijk in het Waaigat, 184. Dikte 
en hoogte van het Ys op Spitsberg en op de andere kusten van de Noord- 
liike landen, 185. BcfchrUvins: van hetYs, dat in de_Noord-zee drijft. 
Dit Ys koomt alles uit de groote rivieren, die net m zee voeren, 187. 
Reden waarom ’er minder Ys is in de Noord -zee van Lapland, ald. 
Ys vertoont zig van alle zijden als onoverkoomlijke hinderpaalen op twee en 
tagtig graaden Breedte in 'het Noorder halfrond en op eene veel 
C ca . ree 
