14 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
meene werkoorzaak gebruikt ; hy heeft bewezen , dat deze kragt aan de ge- 
heele ftoIFe eveneens behoorde , dat is te zeggen , evenredig is aan haare 
inalTa of wezendlykc hoeveelheid ; hy heeft bevonden , dat deze kragt , of 
lieve;r de werking van dezelve, zig tot oneindige afftanden uitllrekt, fteeds 
verminderende, naarmate de afllanden grooter worden; vervolgens zyne 
befchouwingen op de leevende wezens vefligende, heeft hy gezien, dat de 
warmte eene andere noodige kragt voor derzelver voortbrenging was ; dat 
het licht eene leevende fto'ffe was_, met eene onbepaalde veerkragt en werk- 
zaamheid begaafd ; dat de formatie en ontzwagteling der bewerktuigde we- 
zens door den zamenloop van alle deze vereende kragten gefchiedt ; dat de 
uitzetting, de groei der leevende of grocijende lighaamen, de wetten der 
aantrekkende kragt naauwkeurig volgt, en, inderdaad, uitgewerkc wordt 
door in de drie afmetingen te gelyk te vermeerderen ; dat een vorm , eens 
geformeerd door die zelfde wetten van verwantfchap , andere gelyke vor- 
jnen , en deze wederom andere moet voortbrengen , zonder eenige afwyking 
van de oorfpronkelyke gedaante. Vervolgens deze gemeene kenmerken, 
deze gelyke eigenfchappen van de leevende en groeijende Natuur te zamen- 
voegende , heeft hy bemerkt, dat ’er in de eene en andere eene onuitput- 
baare, en fleeds terug hortende, voorraadvat! werktu'iglyke , van organi- 
fche en leevende ftofie bellondt: eene zclftlandigheid, zowezendlyk, zo 
duurzaam , als de onwerktuigelyke logge hof ; eene zelfftandigheid , die al- 
tyd blyft in haaren haat van leven , gelyk de andere in haaren haat van 
dood; eene zelfhandigheid , overal verfpreid , die, door den weg van voe- 
ding, van de planten tot de dieren overgaande, en door den weg van rot- 
ting van de dieren tot de gewaflen wederkeerende , onophoudtlyk omvloeit 
om de wezens te bezielen ; hy heeft gezien , dat deze leevende organifclie 
of werktuiglyke klompjes in alle de bewerktuigde, in alle georganizeerdc 
lighaamen beftonden ; dat zy daar , in meerdere of mindere hoeveelheid , 
met de doode hoffe verbonden jvaren; meer overvloedig in de dieren, 
waarin alles vol leeven is , minder talryk in de gewaffen , waarin de dood 
hcerfcht , ep het leevende fchynt uitgedoofd , waarin het organifche door 
het logge onwerktuiglyke overladen , geene voortgaande beweging , noch 
geypel, noch_warmte , noch leeven meer over heeft, en zig niet dan, door 
de ontzwagteling en door de hervoortbrenging vertoont; en, op de wyze 
acht geevendc, w’-aarop de eene en andere gefchiedt, heefthy bemerkt, dat 
yder leevend wezen eene vonnis, waarnaar, of waarin, de zelfhandighe- 
den } w'aarmede het zig voedt , van eene gelyke natuur wmrden , en zig ver- 
cenigen, en dat het door deze gelykwording en vereeniging is, dat de 
groei des lighaams volbragt wordt; dat deszclfs ontzwagteling niet eene en- 
kele vermeerdering is van omtrek, maar eene uitbreiding in alle de afme- 
tingen , eene doordringing van nieuwe hof in de deelen van de maffa ; dat 
dewyl deze deelen evenredig tot het geheel , en het geheel evenredig met 
deze deelen vermeerderen, de gedaante der wezens behouden wordt, en 
tot aan haare volkomene ontzwagteling dezelfde blyft. Dat, eindélyk, na 
dat het lighuam zyne gehcele uitgehrektheid heeft gekregen , dezelfde hof, 
