de natuurlyke historie 
30 
andere zagte vogten. Tülpiüs («) die eene goede befchryving , met de 
afbeelding , van een dezer dieren gegeeven heeft , ’c welk men leevende aan 
Fredrik Henrik , Prins van Oranje , vertoond hadt , verhaalt ’er tennaaftenby 
dezelfde byzonderheden van als die, welke wy zelve gezien hebben, en die 
wy ftraks hebben gemeld; maar zo men wil opheemen, wat aan dit dier in 
’t byzonder als eigen behoorde , en dat onderfcheidcn van het geen het van 
zynen meefter ontvangen hadt; zo men zyne natuur wil affeheiden vanzyne 
opvoeding, dewelke hem inderdaad vreemd is, dewyl hy in plaats van die 
van zyne ouderen te ontvangen, dezelve van de menfehen gekreegen hadt, 
zo moet men de gemelde byzonderheden , waarvan wy ooggetuigen geweefl 
zyn, vergelyken met die, welke ons de Reisbefchryvers, die deze dieren 
in hunnen ftaat van Natuur, in vryheid en in gevangenis zagen, vandezel- 
t^e gegeeven hebben. De Hr. de la Brosse , die twee orangs-oiuangs welke 
nog maar een jaar oud waren, van een neger, gekogt hadt, zegt niet of 
de neger dezelve afgerigt, of geleerd hadt; hy fchynt integendeel te ver- 
zekeren , dat het uit hun zelven was , dat zy verfcheidene dier verrigtingen 
deeden, welke \vy vroeger hebben gemeld. „ Deze dieren , zegt hy, zetten 
„ zig, door hunne natuurlyke ingeving alleen geleid , aan tafel, gelyk de 
,, menfehen; zy eeten van alles zonder onderfcheid ; zy gebruiken een mes, 
,, lepel en vork om te fnyden en aan te vatten, wat men luin op het bord 
„ voordient ; zy drinken wyn en andere geeflige dranken : wy bragten hen 
„ aan boord; terwyl zy aan tafel waren, deeden zy zig van de zwabbers 
„ verllaan, wanneer zy iets noodig hadden; en zomtyds zelfs , indien die 
’’ jongens weigerden hun te geeven dat zy verzogten , wierden zytooring, 
vatteden hen by den arm, beeten hen, en wierpen hen op de vloer neder .. 
’’ Het mannetje wierdt, terwyl^ wy op de Ree lagen, ziek, en liet zig op- 
j, paffen als een menfeh ; hy wierdt zelfs tweemaal op den regter arm ader 
j, gelaaten; zo dikwils als hy zig naderhand ongefteld voelde, vertoonde hy 
„ zyn arm , om te beduiden dat men hem weder bloed moeff tappen , als of 
„ hy nog wift, dat hem dat goed gedaan hadt.” 
(n) Er at hic Jatyrus quadrupts, jed ah huiuar.a fpecie, quam pr<s fe fert, vocatur 
Indis orang-outang , homo pjlveftris, uti Africants Quojss morrou : Exprimcnslongitudine 
puerum triennium , ut craffltie fextnnem. Corpore erat nee ohcfo nee gracili J'ed qua- 
dratoi habilijpmo tarnen ac pernsciijiino , artubus vero tam liriüis & mvfeulis adeo vas- 
tis , un quidvis ^ audcret Sf pojfet ; anterius undique glaher at pane hirfutus ac nigris 
crinibm obfiius. Facies mentiebatur hominem, fed nares ftmiee & adunca reigofam fi? 
edcr.tulam atiurn. Aures vero nil dcfcrepant tb humana fornia , uti tteque pedus , orna- 
fiitn utrinque mamma - prxtHtnida (j:rat enim fexus feniinei') venter habebat uiadiiUcum 
pyofundiorem & artus , cim fuperiores , turn inferiores , tam exoBam cum homine ptaili- 
tiidinem , ut vix ovum ovo vidcris fimilius', nee aibito defuit debita comtnijfura , nectna- 
fisbits digilorum ordo nedum pollici figur<s humana , vel cruribus furce vel pedi calch ful- 
critm qua concinna ac decent membrorum forma in caufa fuit , quod multoties incederet 
ercBut • neqae attoUeret minus gravate , quam transferrei facile quafecumque g> avijfimi 
onerispoT-dus. Bibiturus prehendebat canthari anfam ntanualtara alteram vero vafis 
flttponens , abfter gebat deinde madorein labiis relictum, eandem dexteritatem 
^oUervabat cubiium, iturm', inclinar.s caput in ptUvinar, & corpus jiragulis etnvenien- 
tcr opertens, &c. Tulpii, OPferv. Med. lib. III. cap. 55. 
