6 
DE NATUURLYKE HISTORIE. 
trekking van de redeneering bij analogie min of meer goed zijn, zonder egcer 
ooit volftrekt zeeker te wezen; laat, bijvoorbeeld, een getuige, welken 
ik denk dat bij zijn gezond verftand is , mij zeggen dat ’er in dceze ftad zoo 
oven een kind geboren is, ik zal hem zonder aarfelen gelooven , naardien het 
feit van dc geboorte van een kind iets zeer gewoons is; maar naardien het daar- 
entegens eehe oneindige menigte betrekkingen met bekende zaaken heeft, 
dat is te zeggen, niet de geboorte van alle andere kinderen, zal ik dan dit 
feit gelooven zonder ’er egter volkoomeii zeeker van te zijn; als dezelfde 
getuige mij zeide dat dat kind met twee hoofden geboren is , zal ik hem^ ook 
gelooven, maar minder vast, naardien een kind met twee hoofden minder 
betrekking tot dc bekende zaaken heeft; als hij ’er bijvoegde dat dat pas ge- 
boren kind niet alleen twee hoofden heeft, maar dat het ook zes armen en 
agt beenen heeft , zal ik^ met reden veel zwaarigheid raaaken om hem re ge- 
, looven en egter, hoe zwak mijn geloof ook zijn zoude, zou ik het hem eg- 
rer niet in het geheel kunnen weigeren; naardien dit monfter, fchoon zeer 
buitengewoon, egter uit deelen bellaat, die alle enige betrekking tot beken- 
de zaaken hebben, en flegts hunne aaneenvoeging en hun getal zeer buiten- 
gewoon zijn. Dc kragt der redeneerintc bü " — aUoos crenredfg 
zijn aan de analogie zel\ie^. ^ S^tal der betrekkingen met de be- 
kende zaaken en , oni eene goede redeneering bij analogie te doen , zal men 
flegts alle omllandigheden wel hebben te leeren kennen, dezelve hebben te 
vergelijken met overeenkomftige omllandigheden, het getal van deeze te 
zaamen te trekken , vervolgens een voorbeeld van vergelijking te neemen , 
tor welk men die gevonden waarde zal brengen,-» en dan zal men naauwkeu- 
riglijk de waarfchijnlijkheid, dat is te zeggen, den graad van ge wigt van de 
redeneering bij analogie hebben. 
VIII. Daar is dan een zeer groote aflland tusfehen de natuurkundige zee- 
kerheid en die foort van zeekerheid, welke men uit de meefle analogieën 
kan afleiden; dc eerfle is eene onmeetlijke fom waarfchijnlijkheden, die ons 
dwingt te gelooven ; de andere is flegts eene grooterc of kleinere waarfchijn- 
lijkheid , die dikwijls zoo klein is dat zij ons in verlegenheid laat. ^ De twij- 
feling is altoos in eene omgekeerde reflenvan de Waarfchijnlijkheid, dat is te 
zeggen, dat zij des te grooter is hoe kleiner de waarfchijnlijkheid is. In den 
rang der zeekerheden, welke men door de analogie verkrijgt, moet ook de 
zedenlijke zeekerheid geplaatst worden; zij fchijnt zelfs het midden te hou- 
den tusfehen dc twijfeling en de natuurkundige zeekerheid ; en dat midden is 
o-een flip , maar eene zeer uitgeftrekte lijn en van welke het zeer moeijelijk 
fs de grenzen wel te bepaalen; men begrijpt wel dat het een zeeker getal 
waarfchijnlijkheden is die de zedenlijke zeekerheid uitmaakt, maar welk is 
dat getal? en kunnen wij hoopen hetzelve zoo juist te bepaalèn als dar, door 
hetwelk wij zoo even de natuurkundige zeekerheid aangeduid hebben? 
Na mijne gedagten bepaaldlijk daarover te hebben laaten gaan heb ik ge- 
meend dat van alle mogelijke zedenlijke waarfchijnlijkheden die, welke den 
mensch in het algemeen meest aandoet, de vrees voor den dood is, en toen 
X 
