lo 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
bedriegen, als men uit de voorgaande gcbeiirtenisfen eene reden wilde haaien 
voor of regens de volgende gebeurtenisfen. Laat eene kaart, bij voorbeeld, 
drie maaien agter elkanderen gewonnen hebben , zoo is het niet minder 
waaiTchijnlijk dat zij ten vierde maale winnen zal, en men kan even gelijk 
wedden dat zij winnen zal , of dat zij verliezen zal , hoe dikwijls zij ook ge- 
xvonnen of verloren hebbe , zoo dra de wetten van het fpcl zoodanig zijn dat 
de kansfen gelijk zijn. Het tegendeel te vermoeden of te denken, gelijk 
fonimige fpeelers doen, is tegens het bcginzel van het geval zelf handelen, of 
zig niet herinneren dat door de overeenkomsten van het fpel de kans altoos 
geiijklijk verdeeld is. 
X. In de uitwerkzelen , van welke wij de oorzaaken zien , is eene proef 
genoeg om de natuurkundige zeekerheid voorttebrengen : bij voorbeeld: ik 
zie dat, in een uurwerk , het gewigt do raderen doet beweegenen dat de rade- 
ren den ilinger doen gaan , dan ben ik zeeker , zonder daartoe herhaalde 
proeven nodig te hebben, dat de flinger altijd zoo gaan za! , zoolang het 
gewigt de raderen zal doen draaien ; dit is een noodwendig gevolg van eene 
ichikking, welke wij zelve gemaakt hebben, in het zaamcnliellen van het 
werktuig; maar als wij een nieuw *w-u, een uifweroei , dar nog 
in de INatuur onbekei]d>“'. wij, naardien wij onkundig zijn van de 
oorzaaken, naardien zij ftandvastig of veranderlijk , doorgaande of tus- 
fthenpoozende , natuurlijk of toevallig kunnen zijn, geen ander middel om 
de zeekerheid te bekoomen dan de ondervinding, zoo dikwijls herhaald als 
nodig is ; hier hangt_ niets van onszclven af en wij kennen niet verder dan 
wij ondervinden ; wij zijn niet verzeckerd dan door het uitwerkzel zelf en 
door dc herhaaling van het uitwerkzel. jioo dra w'ij het dertien of veertien 
maaien op dezelfde wijze hebben zien gebeuren , hebben wij reeds eenen 
graad van waarfchijnlijkheid , die gelijk Haat met de zedenlijke zeekerheid 
dat het ten vijftiende maale weder zal plaats hebben en van dat punt kunnen 
wij weldra eene omneetlijke tusfchenwljdce overfpringen en door analogie 
befluiten dat dat uitwerkzel van de algemeene wetten der Natuur afhangt, 
dat het bij gevolg zoo o,ud is als alle de andere uitwerkzelen en dat ’er eene 
natuurkundige zeekerheid is dat het altijd zal plaats hebben, gelijk het al- 
tijd plaats gehad heeft, en dat ’erflegtsaau ontbrak da.t het niet was waar- 
genoomen, 
In de kansfen , welke wij zelve hebben geregeld , gelijk gemaakt en be- 
rekend, kan men niet zeggen dat wij van de oorzaaken der uitwerkzelen on- 
kundig ziin: wij zijn, ja, onkundig van de onraiddelijke oorzaak van elk 
bijzonder uitwerkzel ; maar wij zien d'uidlijk de eerde en algemeene oorzaak 
van alle dc uitwerkzelen. Ik weer, bij voorbeeld, niet, en ik kan zelfs geen- 
zints bedenken welk het verfchil van de beweeging der hand zij om met drie 
dobbelflcencn boven of onder tien re werpen , dat egter de onmiddelijke oor- 
zaak der gebeurtenis is, maar ik zie baarblijklijk uit het getal en de nommers 
der lleencn, die hier de eerde en algemeene oorzaaken zijn, dat de kansfen 
volftrekt gelijk zijn, dat het onvcrfchillig is of men wedde, dat men boven 
of onder tien za! werpen; ik zie daarenboven dut diezelfde gebeurtenisfen. 
✓ 
