AANHANGZEL TOT DE HISTORIE VAN DEN MENSCII. 15 
Men heeft dikwijls govrargd waarom men gevoeliger zij aan het verlies dan 
voor de winst ; men kon die vraag niet voll-.oomen voldoende beSndwoor 
den, zoo lang men de waarheid, die ik daar voorgcfteld heb, niet vermoed 
heeft; thans is het andwoord geraaklijk: men is gevoeliger aan het verlies 
dan aan de winst, omdat indedaad, als niAi dezelve in getal «•elijk feit 
het verlies des niettegenftaande altijd- en noodzaaklijk grootcr\ dan de 
wmst; het gevoel is.ni het algemeen niet anders dan cene ingewikkelde rede- 
nccring, minder duidlijk, maar dikwijls fijner en altijd zeekercr dan het 
rcgtltreeks vooi*tbrcngzcl van de redem Men gevoelde wel dat de winst 
iiict_ zoo veel vermaak deedt als het verlies ons fpijt veroorzaakte; dit gevoel 
IS met anders dan de ingewikkelde uitkomst van de redcnccring, welke ik 
zoo even gedaan heb. 
XIV. Het geld moet niet gefchat worden naar zijne hoeveelheid in getal : 
a s het metaal, dat flegts het teken van den rijkdom is, de rijkdom zelf ware, 
at IS te zeggen, als het geluk of de voordcelen, die uit de rijkdommen 
)>i^n wai'cn aan de hoeveelheid gelds, zouden de incn- 
5^ hebben van hetzelve naar het getal en volgens deszelfs hoeveel- 
heid te waardeeren;_ maar het fcheelt veel dat de voordeelen, welke men 
van het geld trekt, in juiste evenredigheid met deszelfs hoeveelheid liaan- 
eenmensch, die honderd duizend kroonen renten heeft, is niet tien maaien 
gelukkiger dan die , welke flegts tien duizend kroonen renten heeft; nog 
geld heeft, als men over zekere grenzen koomt , bijna geene we- 
zenlijke waarde meer en kan het goed van hem , die het bezit, niet vermeer- 
deren; een mensch, die eenen berg van goud ontdekte, zou niet rijker ziin 
clan hij die eene halve teerlingle roede goud vondt. ^ 
iJlZ tweeërleie waarde, beiden willekeurige, beiden van overeen- 
koT ^ f voordeelen van den bijzonderen per- 
loon, en de andere de tarifvan het goed der maatfehappii is; de eerllc deezer 
waardijen js nooit dan op eene zeer onbepaalde wijze gewaardeerd ; de twee- 
do kan juist gewaardeerd worden door de vergelijking van de hoeveelheid 
gelds met de voortbrengzelen van den grond en van ’s menfehen arbeid. 
verband vatten kan , en die, als voorbeelden, ons door^gevoi|SS 
de algeraeene fchatting van de waarde van het geld voor den armen , voor 
den rijken, en zelfs voor den min of meer verllandigen zullen leiden. 
Voor den mensch , die, in zijnen Haat, welke die dan ook zij, flegts het 
nodige heeft, is het geld van eene oneindige waarde; voorden mensch, die 
m zijnen Haat overvloed van het overbodige heeft , heeft het geld bijna geene 
waarde. Maar wat is het nodige, wat is het overbodige? Door het no- 
dige vcrllaa ik de verteerwg, die men doen moet om te keven <relijk men 
eiitoos gewoon is geweest te keven; met; dat nodige kan men zijif gerief en 
zeits vermaaken hebben ; maar de gewoonte heeft die welhaast tot behoeften 
gemaakt; dus zal ik, in de omfchrijving van hët overbodige, die vermaaken 
met rekenen, waaraan wij gewoon zijn, en ik zeg dat het overbodige is de 
