46 'DE N A T U U R L Y K E HISTORIE., . 
welke in alle tijden den klein verflandigen menfchen onnutte waarheden, en- 
kel goed voor befjn’egeling, zijn toegefchenen ; elk volk heeft zijne maaten 
^ gemaakt en aangenooiiien, elke Staat, elk Geweest ^heefc de zijne; het eigen- 
belang en de kwaade trouw in de ihaatfchappij heeft dezelve moeten verme- 
Tiigvuldigon; de mindere of meerdere waarde der dingen heeft dezelve min of 
meer naauwkeurig doen maaken en een gedeelte van de weetenlchap van den 
koophandel is. uit die duiflerheid voortge'fproten. 
Bij volkeren meer ontbloot van konden en minder verlicht in hunne belan- 
gen dan wij zijn, zou de vermenigvuldiging van maaten misfehien zulke fleg- 
te uitwerkingen niet gehad hebben; in onvnigtbaare landen , daar de grond 
weinig voortbrergt, zier men zelden regt.sgedingcn 'over uitgelirektheid van 
grond en nog minder korte mijlen en te fmallc wegen; maar hoe kosrbaarer 
een grond is, hoé duurer cene koopwaare, hoe meerde maaten uiigepluisd 
en betwist worden, hoe meer konsc en overleg men gebruikt in het misbruik , 
dat inen ér van maakt; het bedrog' is zoo verre gegaan, dat men verfchillende 
maaten heeft uitgevonden, die mocijelijk te vergelijken zijn; het heeft zig 
geweeten te bedekken met die belemmeringen van overeenkomst in het midden 
re brengen; in kort, men heeft de kundigheden van vcrfcheiden konilen, die 
\erfland en beoefening onderiieiifn , nodig gehad en die, zonderde belem- 
meringen van de vergelijking der verfchillende maaten, llcgts een opflag van het 
oog cn M'at geheugen zouden vereischt hebben ; ik bedoel de Landmeetkonst, 
de konst van den Esfayeur, van den Wisfelaar 'en van enige andere, welker 
eenigst doel is de waarde der maaten te ontdekken. 
Niets zou nuttiger zijn dan alle die willekeurige eenheden tot enige on- 
veranderlijke eenheden te brengen ; maar hiertoe is het nodig dat die een- 
heden van maaten iets beilendigs, iets aan allen volkeren gemeens zijn, en 
het is alleen fn de Natuur zelve dat men die algemeene gelijkvormigheid vin- 
den kan. De lengte van den flinger, die onder de Evennagtslijn de fecon- 
den telt, heeft alle de vereischte hoedanigheden om de algemeene ftandaart 
der meetkundige maaten te zijn en dat ontJwerp zou ons in de uitvoering voordee- 
len kunnen opleveren, van welke men alle de uitgelirektheid ligt bevatten kan. 
Wanneer dceze maat eens aangenoonien was, zou zij de lengte van alle 
de andere maaten op eene onveranderlijke wijze voor het tegenswoordige 
vastllellen en voor altijd in het vervolg bcpaalen; als men zig flegts enig- 
zints gemeen met. dezelve nmkt, moeten noodzaaklijk alle de onzeckerheid 
en de belemmeringen van den koophandel verdwijnen; men zal die op de 
oppervlakten en op de lighaamen kunnen toepasfen op dezelfde wijze als men 
de gewoone maaten op dezelve toepast ; zij heeft al het geraak cn geene der 
gebreken van dezelve; niets kan dezelve veranderen dan veranderingen, 
welke het ongerijmd zoude zijn te voorzien; cene vermeerdering in de fnel- 
heid, waarmede de aarde om haaren as wentelt, eene verandering in de ge- 
daanle van den aardbol , vermindering van haare aantrekking door de aanna- 
dering van eene komeet zijn te verre verwijderde oorzaaken om ’er iets van 
te vreezen en zijn egter de eeniglle, welke die eenheid van de algemeene 
maat zouden kunnen veranderen. 
I 
