5 * 
DE NATUURLYKE HISTORIE. 
Toen inen gezien heeft dat de aftrekkingen, als zij wel verftaan wierden, 
bewerkingen gemaklijk maakten, tot welker kennis en volmaaking de volle- 
dige denkbeelden ons niet zoo gemaklijk zouden hebben kunnen doen koo- 
men, heeft men die aftrekkingen zoo verre gevolgd als doenlijk was; ’s men- 
fchen geest heeft dezelve vereenigd, berekend, op zoo veelerleie wijzen her- 
vormd , dat zij eene weetenfehap van eene groote uitgeftrektheid gevormd 
hebben, maar welker klaarblijklijkheid, die overal derzelver kenmerk is, 
noch de moeijelijkheden, welke men dikwerf in dezelve ontmoet, ons ver- 
wonderen moeten, omdat wij beiden daarin gebragt hebben en omdat wij, 
zoo dikwijls wij de bepaalingen of onderftellingen niet zullen misbruikt heb- 
ben, niet dan baarblijklijkheid zonder moeijelijkheid zullen hebben, en zoo 
dikwijls wij die zullen misbruikt hebben, niet dan moeijelijkheden zonder 
baarblijklij,khcid. Voor het overige beltaat het misbruik al zoo zeer in eene 
flegte vraag voortcftellen als in een goed vraagftuk wel optelosfen en hij, 
die eene vraag voorlbelt als die van het vierkant des cirkels, misbruikt de 
Meetkunde meer dan hij, die dezelve onderneemt optelosfen; want hij heeft 
tegens zfg dat hij den geest van andere op eenen toets fielt, welken de zijne 
niet heeft kunnen doorfiaan, naardien hij, toen hij die vraag voorfièlde, niet 
zag dat hij eene onmogelijke zaak vroag- 
Wij hebben tot hier toe aireen van die foort van aftrekking gelprookcn, die 
uit het onderwerp zelf, dat is uit eene eenige eigenfehap van de fiof, dat is 
uit haare uitbreiding genoomen is;. het denkbeeld van de oppervlakte is niet 
anders dan eene aftrekking van het volledig denkbeeld van een lighaam; 
dat is, een beroovend denkbeeld, eene aftrekking; dat van de lijn is eene af- 
trekking van eene aftrekking en het punt is de geheele aftrekking; nu heb- 
ben alle die beroovende denkbeelden betrekking tot hetzelfde onderwerp 
cn hangen van dezelfde hoedanigheid of eigenfehap van de fiof af, ik wil zeg- 
gen, van derzelver uitgefirektheid; maar zij zijn oorfpronglijk van eene ande- 
re foort van aftrekking, door welke men niets van het onderwerp aftrekt 
en die ilegts koomt van het verfebil der eigenfehappen , welke wij in de fiof 
befpeuren; de beweeging is eene eigenfehap van de llof, die zeer verfchil- 
Icnde is van de uitgeftrektheid, die eigenfehap bevat niets dan het denkbeeld 
\ an den doorloopen affiand en het is dat dènkbeeld van affiand ’t welk dat 
van de lengte of de lijn heeft doen ontftaan. De uitdrukking van dat denk- 
beeld van beweeging koomt dan natuurlijk in de meetkundige befchouwingen 
oii het is voordeelig liever die natuurlijke aftrekkingen te gebruiken, die van 
de verfchillcnde eigenfehappen van de ftof afhangen, dan dè aftrekkin- 
gen , die zuiver verftandlijk zijn., want alles wordt ’er te klaarer en volledi- 
ger door. 
O 
XXXV. Men zou g^incigd zijn om re denken dat.de zwaarte eene der eigen- 
fehappen van de fiof ware , die gemeeten konde. worden ; men heeft te alle 
tijden lighaamen minder of meer zwaar dan andere gezien, het was dan vrij 
natuurlijk te denken dat do fiof, onder verfchillcnde gedaanten, verfchillen- 
de graaden van zwaarte haddê cn bet is eerst zedcre de uitvinding van de lugb- 
