54 
DENATUURLYKE HISTORIE. 
cn de bewerkingen, die van dezelve afhangen, rusten. Laaten wij nog een 
woord over dat onderwerp zeggen, dat voor de Natuurkundigen vaii zeer veel 
gewigt is. ' 
Alle de lighaamen zouden even digtzijn, zoo zij, onder cene gelijke uit- 
gebreidheid, hetzelfde getal deelen bevatteden, en bij gevolg koomt het 
veiTchil van hun gewigt enkel van dat in hunne digtlieid; als men de lugt 
inperlte en haar in eene ruimte drong, negen honderd maaien kleiner dan 
die, welke zij bcflaat, zou men in dezelfde reden haare dig heid ook ver- 
meerderen en die in een geperfte lugt zou zoo zwaar zijn als het water; het 
is hetzelfde met poeders enz. . De digtheid eener ftof is dan altijd weêrkeerig 
evenredig aan de ruimte , welke die ftof beflaat; dus kan men zeer wel door 
de uitgebreidheid van de digtheid oordcelen; want hoe grooter de uitge- 
breidheid van een lighaam zijn zal, met betrekking tot de uitgebreidheid van 
een ander lighaam , het gewigt hetzelfde gcftcld zijnde, hoe minderde digt- 
heid van het eerftc, en wel in dezelfde reden, zijn zal; zoo dat, als een 
pond water negentien maal g'-ooter ruimte bcflaat dan een pond goud , men 
daaruit befluitcn kan dat het goud negentien maaien digcer en bijgevolg ne- 
gentien maaien zwaarer dan het water is. Deeze is de zwaarte welke wij 
eigen oï fpecifiek genoemd hebben cn welke het zoo gewigcig is te kennen, 
vooral inde kostbaarc ftofleii, gelijk de mctaalen, om zig van derzelver zuf- 
verbeid te verzeekeren en om de bedriegerijen en vermengingen te kunnen 
ontdekken, waardoor men dezelve vervallchen kan; de maat van de uitge- 
breidheid is de eenigfte, die men daartoe bezigen kan, die van de digtheid 
valt niet genoeg onder het bereik onzer zinnen , want die maat van de digt- 
heid hangt af van de plaatfing der inwendige deden en van de hoeveelheid 
van ledige plaatfen , welke zij tusfehen elkandcren open laaten; onze oogen 
zijn niet doordringend genoeg om die verfchillende betrekkingen van gedaan- 
te te onderfcheiden en te vergelijken ; dus zijn wij verpligt om die digtheid 
aftemeeten door de uitkomst, welke zij voortbrengt; dat is te zeggen, door 
de fchijnbaare uitgebreidheid. 
De eerftc wijze, die zig opdoct, om de uitgebreidheid der lighaamen te 
meeten, is de •meetkunde der lighaamen; cene uitgebreidheid verfchilt niet 
van cene andere dan door haare mindere of meerdere uitbreiding en dan 
fchijnt het ook dat het gewigt der lighaamen een voorwerp van meetkundige 
maaten wordt; maar de ondervinding heeft doen zien hoe gebrekkig de 
beoefening der Meetkunde in dat opzigt was. Het was ook te doen om in 
dc lighaamen van eene zeer onregelraaatige gedaante en dikwijls in zeer klei- 
ne lighaamen nog kleiner verfchillcn, maar egrer aanmerklijk door dc waar- 
de der ftof, te onderfcheiden ; het was dan niet mogelijk hier de maaten 
van lengte ligt roetepasfen, die daarenboven, groote berekeningen zouden 
gevorderd hebben, als men al hót middel gevonden hadde om ’er gebruik 
van te maaken. Men heeft dan een ander middel bedagc, dat zoo zeeker als 
gemaklijk is; dit beftaat in dc uitgebreidheid, die men weeten wil, in éen 
vogt te dompelen dat iii een regelmaatig vat is, welks inhoud bekend en 
I 
