DE NATUURLYKE HISTORIE. 
ï8a 
\ 
lioomen is. Deeze kortlcevetide diertjens, als zij van het graf genootnen wier- 
den , van welk zij zig niet verwijderden, ftierven een uur daarna, ongetwij- 
feld enkel doordien zij van element en voedzel veranderd waren en ik heb geen 
middel kunnen vinden om ben in het leven te behouden. 
Ik heb gemeend deeze bijzondere en zoo verwonderingwaerdige waarneeming 
de duiftcdieid van het graf en dc vergetelheid des tijds te moeten onttrekken. 
De voorwerpen , welke 'dc oogen van het gemeen minst treffen , en welke de 
meefte menfehen met voeten treeden , zijn fomtijds die, welke meest verdienen 
het verfland der Wijsgeeren bezig te houden. 
Hoe zijn deeze infekten voortgehragt in cene plaats, daar de buitenlugt geenc 
gemeènfchap , geenen uitgang hadt ? waarom is hunne voortteeling zoo gemak- 
lijk voortgegaan? waarom was hunne voortplanting zoo groot? welke is de 
oorfprong van die, welke, op dc randen der reeten van den (leen, die de graf- 
kelder bedekte , zittende, alleen het leven hielden door de lugt inrezuigen , wel- 
* ke het lijk uitwaasfemde ? Waar koomt, eindelijk, hunne overeenkomst met 
cn gelijkenis naar de vliegjens, die in den wijn-tlroesfem koomen, van daanV 
Het fchijnt dat, hoe meer men de kundigheden en de ontdekkingen van vecle 
fchrijvers tragt bijeen te verzamelen om een zeker licht over alle die vraagen te 
verfimeiden , hoe meer liunne ftrijdige en betwiste oordeelvellingen dezelve we- 
der in de diiillernis werpen , waarin de natuur haar verborgen houdt. 
Dc Ouden hebben reeds gezien dat ’er altijd en rcgelmaatiglijk cene menig- 
te gevleugelde infekten uit de vogtige ftof der onderaardfche holen geboren 
wordt ( aj. Deeze waarncemingen en het voorbeeld, dat ik hier opgeef, doen 
klaar blijken dat het maakzel dier diertjens zoodanig is, dat de lugt niet nood- 
zaakUjk is tot hun leven cn voortteeling, en daar is reden om te denken dat zij 
alleen daardoor verfneld wordt en dat de menigte van dezelve in de kist zoo 
groot was omdat de dierlijke zelffhndigheden , die diep in den fchoot der aarde 
verzameld zijn, buiten de werking der litgt, bijna geen verlies ondergaan en 
omdat de ■werkingen der natuur aldaar èoor geene vreemde verplaatfing gc- 
ftoord worden. 
Wij kennen daarenboven dieren, die niet nodig hebben onze lugt inteademen; 
daar zijn ’er die onder de lugt -pomp leeven. Theopiirastus en Aris- 
TOTELES, eindelijk, hebben geloofd dat zekere plantenen fommige dieren 
van zelve geteeld worden , zonder kiemtjen , zonder zaaden , zonder medewer- 
king van enige uitwendige werkoorzaak ; want men kan niet, volgens de on- 
, derltelling van Gassendi cn I.ister, zeggen dat de infecten van het lijk 
van onzen waterzugtigen zijn voortgekoomen van de diertjens, die in de lugt om- 
zweeven , noch uit dc eitjens, die in de fpijzen gevonden worden, noch uit 
voorbeftaande vrugtjens die geduurende zijn leven in zijn lighaam gekoomen zijn 
en die na zijnen dood zijn uitgekoomen eii zig vermenigvuldigd hebben. 
' Laatenwij, zonder ons, om van dit verfchijnzcl reden te geeven, optehou- 
den met zoo vcele onvolkoomen ftelzels dier Wijsgeeren , onze denkbeelden 
ftijven met de natuurkundige aanmerkingen van eenen geleerden Natuurkundige , 
die in deeze eeuw den fakkel der waarheid iii den mengelklomp der natuur ge- 
bragt heeft. De beginzelen van ons lighaam beflaan uit gelijkfoortigc en orga- 
; ' - iiifche dccitjens, dié te gelijk voedende en voortbrengende zijn, zij hebben een 
beflaan buiten ons , eene inwendige onverderflijke kragt. Al veranderen zij van 
plaatfing , van zaamenvoeging cn van gedaante ; derzelver zaamenweefzel en der- 
zelver masfa worden evenwel niet vernietigd , derzelver oorfpronglijke eigen- 
fchappen kunnen niet veranderen ; bet zijn kleine veérkragtige ligliaamen , met 
eene werkzaaine kragt begaafd , in welke de beginzelen van beweeging en dier- 
lijkheid beflaan, die oneindige betrekkingen hebben met alle gefchapene dingen, 
(«) Plim. Hifi. Nat. Lib. XII. 
