AANHANGZEL TOT DE HISTORIE VAN DEN MENSCH. ni 
BYVOEGZEL 
Op het Hoofdfluk over het Zintuig van het Gehoor ^ 
III Deel bladz. '17. 
Ik heb in dat hoofdftuk gezegd dat, als men het geluid als eene gewaarwor- 
ding bcfchouwt , men reden kan geeven van het vermaak , welk de welluiden-^- 
de of harmonifche klanken veroorzaaken , en dat zij beftaan in de evenredig- 
heid, die de grond- klank met de andere klanken heeft. Maar ik geloof 
niet dat de Natuur die evenredigheid bepaald hebbe in die betrekking, wel- 
ke de Heer Rameau tot bcginzel ftelc: die groote Toonkundige leidt, in 
zijn Tractaat over de harmonie, zijn ftelzel met veel fchranderheid af van 
eene ondcrllelling, welke hij het grondbeginzd van de muzijk noemt die 
onderflelling is deeze dat de klank niet enkelvoudig is, maar zaamgefteld, 
zoo dat de indruk, welke in ons oor door enigen klank veroorzaakt wordt',, 
nooit een enkelvoudige indruk is, die ons dien klank alleen doet hooren, 
maar eenen zaamgeftclden indruk , die ons verfcheiden klanken doet hooren ; 
datdithetonderfcheid uitmaakt tusfehen klank en geraas; dat geraas in het oor 
flegts eenen enkel voudigen indriik voortbrengt, in plaats dat de klank altijd 
eenen zatungeftelden indruk voortbrengt. Alk oorzaak^ zegt die Schrijver,. 
v^'elke op mijn oor eenen enkelen en eenvoudige7i tndruk voortbrengt , doetjnij 
geraas hoofsai elke oorzaak, die op mijn oor eenen indruk voortbrengt 
zaamgepeld uit ver jc net deti armere , -croer mTf ntann hooren. En waaruit is 
die indruk van een eenigen klank, van ut, bij voorbeeld, zaaraengelleld? 
hij is zaamengefteld, i. uit den klank van ut zei ven, dien de Schrijver deir 
grond-klank xioexot', 2 . uit twee andere zeer fcherpe klanken, van welke 
de een een twaalfde boven den grond- klank is, dat is, de oftaaf v:in dcszelfs; 
quint naar boven, en de ander de groote zeventiende boven dienzelfden grond- 
klank, dat is te zeggen de dubbele oélaaf van deszelfs groote tiers naar bo- 
ven. Dit eens aangenoomen zijnde, leidt ’er de Heèr Ramead het geheel? 
ftelzel van de muzijk uit af en hij verklaart de vorming van de diatonieke 
Ichaal, de regelen van de groote toon of major, den oorfprong van de kleine; 
of de minor, de verfchillende foorten van muzijk, namelijk de diatonieke,, 
de chromatieke en de enharmonieke; alles tot dit ftelzel brengende, gcefr 
hij vaster en minder willekeurige regelen dan alle, welke men tot hier toe voor 
de zaamenftellinggegeeven heeft. 
Daarin beftaat de voornaamfte nuttigheid van den arbeid' van den Heer 
Rameau. Of ’er indedaad in eenen klank drie klanken vervat zijn, te wee- 
ten de grond - klank , de twaalfde en de zeventiende, dan of de Schrijver ’ejr 
Gg 3, 
