aanhangzel tot de historie van den MENSCH. *4r 
BYVOEGZEL 
op het Hoofdfluk, ten opfchrift voerende, Verfcheidenheden 
het menschlijk geflagt. IIIDeel) hladz< 3<5.- 
is iii mijn gantfche werk over de Natuurlijke Historie misfchien geen- 
een artijkcl, dat meer vatbaar is voor vermeerderingen en verbeteringen dan' 
dat over de verfcheidenheden in het menschlijk geflagt; egcer heb ik dat on- 
derwerp zeer breedvoerig behandeld en ik heb ’er alle de aandacht aan he- 
fteed, die het verdiende ; maar men begrijpt dat ik genoodzaakt ben geweest 
omtrent de meefte feiten op de berichten van de geloofwaerdigfle reizigers te 
vertrouwen; ongelukkig zijn die berichten in het een ftuk getrouw en in het 
ander niet; menfehen, die de moeite neemen dingen in verre landen te gaan'- 
zien, meenen de moeielijkheden, die zij uit hebben moeten liaan, te vergoe- 
den door die dingen wonderbaarlijker voortedraagen;- waartoe uit zijn land 
te gfanTaïs men bij zijne t’huis komst niets buitengemeens te- zeggen of te 
vertonnen heeft? van daar de vergrootingen , de wonderlijke vertellingen en 
opgaaven,. waarmede zoo veele reizigers hunne boeken bezoedeld hebben,- 
terwijl zij die meenden te verfieren. Een aandachtigé geest , _ een kundig, 
wijsgeer herkent ligt de verfierde feiten, die tegens de waarfchijn ij lei , o 
de orde der Natuur ftrijaen ; goed net vallche van het 
waare het wonderbaarlijke van het waarfchijnlijke , en is vooral op zijne hoe^ 
de tegens de vergrooting. Maar hoe zal men in dingen, die enkel befchre^ 
ven worden, in dingen,- waarin de befchouwing, of zelfs een opflag van het 
oog genoeg zou zijn om haar aanteduiden , dedwaalingen onderfcheiden , die 
alleen feiten betreffen, welke zoo eenvoudig als onverfchillig zijn ? hoe kan 
men weigeren alle dezulke als waarheden aanteneemen, van welke ons de 
verhaaler verzeekering geeft, als men de bron van zijne dwaalingen niet ont- 
dekt en zelfs de beweegredenen niet raadt, die hem aanleiding gegeeven heb- 
ben om onwaarheden te zeggen? het is niet dan na vedoop van tijd dat die- 
fhorr van dwaalingen kunnen verbeterd worden , dat is, als een poot getal . 
nieuwe getuigcnisfen de eerfte koomen om verre te werpen Het isderug: 
iaaren ereleden dat ik dat artijkel over de verfcheidenheden m het menschlijk^ 
ocflagt'’gcfchrevenheb;.daarzijnin dien tusfchentijd verfcheiden reizen ge- 
daan van welke verfcheiden door kundige mannen ondernoomen en befchre-’ 
ven ziin- het is volgens de nieuwe kundigheden die ons zijn aangebragt dat; 
ik tnigtenzal de zaaken in de naauwkeurigfte waarheid te herftellen, hetzijj 
Hh r 
