l6i 
NATUURLIJKE HISTORIE 
dit 
99 
99 
99 
99 
99 
99 
9^» 
99 
99 
99 
dat de kalveren zig terftond na de moeder aan het houc^ wrijven; 
gefchiedt in de maand Oftober en dan begint ook de bronstiji 
De m'’nnetiens Rendieren vervolgen de wijfjens langen tijd eer zij haar 
kunnen dekken. De wijfjens van de Rusfifche wierden veerden dagen 
vroe<Ter ritfig dan die van de Zvveedfche ; daar was zelfs een wijfjen van 
de Rusfifche kalveren, dat, fchoon naauwlijks vijf maanden oud, zig m 
het begin van November, van het mannetjen liet dekken , en Mt volgend 
iaar een kalf voortbragt , dat zoo groot was als het ander. Dat bewijst 
dat de ontwikkeling van de teel-deelen van het Rendier fpoedigerge- 
fchiedt dan bij alle andere dieren van die grootte; misfchien hebben ook 
de grootere warmte van onze luchtllreek en het overvloedig voedzel 
dat zij hebben, den aanwas van die Rendieren befpoedigd. Zou onder.- 
tu'fchen het gewei, dat de wijfjens Rendieren op den ouderdom van vijt 
maanden draagen , niet eenen overvloed van werktuiglijke deeltjens le 
kennen geeven, die eene fpoediger ontwikkeling van de teeldeelen kan 
teweegbrengen ? Het kan zelfs zijn dat de mannetjens kalveren in Haat 
ziin op denzelfden ouderdom voorcteteelen. Het gedrag van het manpe- 
iens Rendier, dat ik geduurende den bronstijd waarnam , geleek meer 
naar dat van het Damhert dan naar dat van het Hert. Als hij het wijfjen 
naderde , liefkoosde hij het met zijné tong , ligtede den kop op en 
fchreeuwde als het Damhert, maar met eene zwakker, fchoon heefcher, 
ftem Het deed te zelfden tijd zijne dikke lippen zwellen , en, er de 
lucht uitpersfende, deed hij die regens het tandvleesch trillen ; tt^n boog 
hii de waade van zijne agterfte pooten, en ik meende dat hij dus het wij.t; 
ien dekken zoude, dat hem ook fcheen te wagten; maar, in plaatfe van 
zulks te doen, fchoot bij veel zaadvogt uit, zonder zig te beweegen, 
waarna hij enige minuuten lang als aan de agterfte pooten lam was en be- 
zwaarlijk kon gaan. Nooit heb ik hem over dag het wijfjen zien dek- 
ken , maar altijd des nachts; hij deed het langzaam en met ter vlugt, p- 
liik de Herten en Damherten, die, gelijk ik dikwijls in mijne boslchen 
en in mijn kamp heb waargenoomen , al loopende op de hinden fprin- 
een , haar ftaande houden , en haar foratijds zoo ruuwlijk met de voorfte 
Loten knijpen, dat zij haar de fpoorgezweilp door het vel fteeken, en 
haarde zijden opkrabben, dat ’er het bloed uitkoomt. De bronstijd be- 
gint half Oftober en eindigt in het laatst van November. De mannepns 
Rendieren hebben geduurende dien tijd eene zeer fterke bokkp- reuk. 
Men heeft vergeeffehe poogingen gedaan om huiden oi damherten door 
het Rendier te laaten dekken. Het eerfte Rendier , dat te Schwedï 
kwam, was verfcheiden jaaren zonder wijfjen, en alzoo bet jiifig fcheen 
te worden, floot men het met twee hinden en twee Damhinden in een 
kamp op , maar het dekte haar niet. Het volgend jaar gaf men het koeijen, 
die het volftandig weigerde, fchoon het vrouwen aandeed en, hoe 
ouder het wierd, hoe woedender het in den bronstijd wierd. Het geeft 
niet alleen hevige ftooten met het bovenfte van zijne hoornen, mw het 
ï» 
