t5 
DE NATUUR LYKE HISTORIE 
uit mogen befluiten, dat zekere gedaanten van lighaamen, gelyk die der vier- 
voetige Dieren en der Vogelen, dat zekere werktuigen voor de volmaaking van het 
gevoel, meer koften mogen aan de Natuur, dan de voortbrenging van het Ie- 
vende en bewerktuigde in het algemeen, dewelke ons zo moeijelyk voor- 
kootnt te begrypen? ■ 
Laat ons thans overgaan tot de vergelyking der Dieren en der Planten, -ten 
opzigte van de plaats , de grootte , en de gedaante. De Aarde is de eenige 
plaats, waar in de Planten kunnen beftaan; de meefte verhefièn zig boven de 
oppervlakte van den grond , en zyn daarmede verbonden door wortels die tot 
eene kleine diepte doordringen ; zommige, gelyk de Truffels zyn geheel bedekt 
met aarde, zommige andere in kleinen getale, groeijen op het water; maaralle 
hebben zy, om, te beftaan, van nooden, dat zy op de oppervlakte der Aarde ge- 
plaatfl: worden. De Dieren daarentegen zyn algemeen verlpreid ; zommige be- 
woonen de oppervlakte, andere het binnenfl: der Aarde; deze leeven op den 
^dem der Zeen , andere doorloopen dezelve op eene middelmaatige hoogte, 
binnenfl: der Planten, in het lighaara van den 
Menfch en der andere Dieren , in de vogten , en men vindt ’er zelfs tot in de ftee- 
nen , by voorbeeld in de Da&yli PHnü , of Steenfchelpen. 
Men beweert door het gebruik van het Vergrootglas eene zeer groote me- 
verfchülende van malkanderen, ontdekt 
te hébben; het kan zonderling fchynen, dat men naauwlyks een of twee foor- 
ten van nieuwe Planten met behulp van dit werktuig heeft kunnen ontdekken 
De kleine Mos, door de fchimmel voortgebragt, is raiffchien de eenige Mikros- 
kopifchc Plant, waar van men gefprooken hebbe; men zou derhalven kunnen 
.denken, dat de Natuur geene zeer kleine Planten heeft willen voortbren«ten 
terwyl zy zig met overdaadigheid heeft overgegeeven , , om kleine Diertjes te 
doen geboren worden. Maar men zoude zig kunnen bedriegen met dit gevoelen 
zonder onderzoek aan te neemen , en onze dwaaling zoude gedeeltelyk daar uit 
kunnen koornen, dat de Planten, veel meer dan de Dieren, naar malkanderen 
gelyken , en het dus moeijelyk is dezelve te onderkennen , en de foorten te onder- 
ïcheiuen.5 zodat dit ichiinmdj het welk wy niet dan voor een oneindig klein 
Mos neemen , eene Ibort van bofch of tuin zoude kunnen zyn vervuld met een 
groot getal zeer verichillende Planten , maar waar van de foorten aan onze oogen 
ontfnappen. ® 
Het is waar, dat de grootte der Dieren en der Planten, met malkanderen 
vergeleeken zynde, vry ongelyk zal fchynen; want daar is veel meer afftand 
van de pootte van een Walvifch , tot die van deze gewaande Mikroskoop- 
dienjes, dan van den hoogden Eikenboom tot die van het Mos, daar wy zo 
even van fpraken ; en fchooii de grootte niet dan eene louter betrekkelyke ei- 
•genlchap zy , is het echter dienftig de uiterfte termen te belchouwen, daar de 
Natuur zig fchynt bepaald te hebben. Het groot Ichynt vrygelyk in de Pie- 
ren en in de Planten, een groote Walvifch en een groote Boom zyn van een 
omtrek die niet veel verfchilt, terwyl men in het klein gemeend heeft Diertjes 
te zien , waar van duizend het kleinlle Plantje van het fchimmel in omtrek niet 
zouden evenaaren. 
Voor het overige is het algemeen, en het duidelykft verfchil tuffehen de Die- 
ren 
