DE NATÜURLYKE HISTORIE 
fiO 
ïiet denkbeeld van inwendige vorm, betreklyk tot die hoedanigheid; dat denk- 
beeld fluit derhalven niet dan eene vergelyking , en by gevolg geene tegenzegge . 
lykheid in. 
Laat ons thans de gevolgen zien , welke men uit deze onderftelling kan trek 
ken; laat ons ook de Facta, de dingen die werkelyk plaats hebben, en welk® 
men daar by kan voegen , opzoeken, zy zal dus evenredig waarfchynlyke*^ 
worden, naarmaate het getal der overeenkomften grooter zal zyn; en, om onS 
beter te doen verftaan, zo laat ons beginnen, met dit denkbeeld van inwendige 
vormen, zo veel wy kunnen, te ontzwagtelen en te verklaaren, hoe wy begry- 
pen , dat het zelve ons kan leiden, om de middelen der her voortbrenging te be- 
grypen. 
De Natuur fchynt my toe, in het algemeen, meer te neigen tot het léven dan' 
tot den dood; zy fchynt de lighaamen zo veel te willen bewerktuigen, als moge» ■ 
lyk is; de vermenigvuldiging der fpruiten, welke men byna tot in het oneindige^ 
lian voortzetten, is’er een bawys van, en men zoude met eenigen grond kunnen 
zeggen, dat,zo de ftof niet bewerktuigd is , de rede daar van is, om dat de be.^ 
werktuigde Wezens malkander verdelgen ; vyant wy kunnen de hoeveelheid van. 
levende en groeijende Wezens byna zo- veel vermeerderen als wy willen; maar wy. 
kunnende hoeveelheid der fteenen, of der andere levenlooze ongeorganizeerde. 
flofie niet vermeerderen. Dit fchynt aan te duiden, dat het gewoonfte werk der. 
Namur is het voortbrengen van het werktuiglyke, dat dit haar gemeenzaaraft be-. 
dryf is, en dat haar vermogen ten dezen opzigte niet bepaald is. 
Om dit duidelyker te maaken, zullen wy eens berekenen, hoe veel een en* 
kellprnitje zou kunnen voortbrengen,, zo men al deszelfs voortbrengend vermo- 
gen ten voordeeligftc aanvvendede. Laat ons het aiad van een Olmboom nce- 
men, ’t welk niet het honderdlie gedeelte van een once weegt; dit zal, ten einde 
van honderd jaaren, een boom hebben voorrgebragt , waarvan de omtrek zal zyn^ 
by voorbeeld, van tien teeriinglche toifes , of zesvoetige roeden , dat is van zes- 
tig voet; maar van het tiende jaar af, zal die boom reeds een duizend zaaden 
hebben voortgebragc, die, allen gezaaid zynde, een duizend boomen zullen 
vóórtbrengen, dewelke na verloop van honderd jaareu ook een gelyk volumen ; 
of tien toifes, yd er van zeftig tecrlingfche voeten , zullen hebben. Dus krygeu wy 
reeds in lionderd en tien jaar meer dan tienduizend teerlinglche toilès van werktui- 
gelyke ftof ; tien jaaren daar na , zullen ’er tien railliosnen toifes zyn , zonder de 
tienduizende vermeerdering van yder jaar daarin te begrypen, het welk nog hon- 
jdercTJüizend meer zou maaken, en tien jaaren daarna zullen ’er lo, ooo, ooo; 
coo, oQo, teerlingfche toifes zyn. Dus zoude een enkel fpruitje. in honderd 
dertig jaar, eenen omtrek van bewerktuigde ftofle van duizend teerlingfche mylen 
voortbrengen; want een teeuhngfche myl bevat maar omtrent lo. ooo ,000,000; 
teerlingfche toifes , en tien jaar daar na een volumen van duizend -maal-duizend-, 
dat is van een raillioen teerlingfche mylen, en tien j-aaren daar na., een raillioen- 
inaaleenmillioen,dat is, 1,000, ooo, 000,000. tecrlingfche mylen, bewerktuigde ftof; 
zo dut in honderd vyftig jaar de geheele Aardbol met werkmigdyke ftofvan'een en- 
kel foort zoude bedekt kunnen zyn. Het werkzaam vermogen der Natuur zou niet 
geftuit worden , dan door den wederftand der ftoflfea , die allen niet van die foort 
zynde., aks- zy moeften wezen om vatbaar tc zyn voor die bewerktuiging,, zig nist.. 
