V 
a§ DE NATUURLYKE HISTORIE 
ftof inderdaad hebbe , of liever moeten wy niet denken dat die hoedanigheden , 
welke wy voor beginzels neemen, niets anders zyn dan wyzen van zien; en 
mogen wy niet onderftellen , dat, zo onze zintuigen anders gemaakt waren, wy 
in de ftoffezeer verfchillende hoedanigheden ontdekken zouden, van die, waar 
van wy de optelling gedaan hebben ? Geene andere dan die hoedanigheden , wel- 
ke wy in de ftoffe kennen, in dezelve te willen toeftaan, fchynt my een ver- 
waande en ongegronde eifch ; de ftof kan veele andere algemeene hoedanigheden 
hebben, waarvan wy altoos onkundig zullen zyn; zy kan andere hebben, welke 
wy zullen ontdekken, gelyk de zwaarte, daar men in deze laatfte tyden eene al- 
gemeene hoedanigheid van gemaakt heeft, en wel met reden, naar dien zy gely* 
'kelyk beftaat in alle ftoffe, welke wy kunnen aanraaken, en zelfs in die, welke 
wy niet dan door het berigt onzer oogen kunnen kennen. _ Elk dezer algemeene 
hoedanigheden zal een nieuw, en even werktuigkundig beginzel worden, als eeni- 
ge der andere, en men zal nooit de verklaaring , noch van de eene, noch van de 
andere, geeven. De oorzaak der voortftuwing, of van eenig ander , zodanig aan- 
genomen, werktuigkundig beginzel, zal altoos zo moeijelykte vinden zyn, als die 
der aantrekking, of van zodanige andere hoedanigheid, als men zoude kunnen ont- 
dekken. Is het derhalven niet zeer redelyk te zeggen, dat de werktuigkundige 
beginzels niets anders zyn, dan de algemeene uitwerkzels, welke de ondervinding 
ons in alle ftoffe heeft doen opmerken , en dat telkens als men , ’t zy door opmer- 
kingen , ’t zy door vergelykingen , ’t zy door meeten of proefneemingen , een 
nieuw algemeen uitwerkzel zarontdekken, men een nieuw werktuigkundig be- 
ginzel zal hebben, ’t welk men even veilig, en met evenveel voordeel zal, kunnen 
gebruiken als een der andere.? 
Het gebrek der VVysgeerte van Aristoteles was, alle byzondere uitwerkzels 
als oorzaaken te gebruiken; dat der Wysgeerte van Cartesius was, niets tot 
oorzaaken te willen neemen, dan een klein getal algemeene uitwerkzelen, terwyl 
hy alle de overigen iiitfloot. Het fchynt my toe , dat de befte Wysgeerte die zou- 
de zyn, waarin men geene dan algemeene uitwerkzels als oorzaaken erkende, maar 
waarin men terzelfder tyd zogt derzelver getal te verminderen, door te poogen 
ora de byzondere uitwerkzels tot algemeene te brengen. 
Ik heb, in myne verklaaring van de ontzwagteling en hervoortbrenging , eerft 
de aangenomen wertnigkundige beginzels toegelaaten , vervolgens die van de door- 
dringende kragt der zwaarte , welke men verpligt is aan te neemen , en ik heb, 
uit de analogie , of overeenkorart , gedagt te kunnen zeggen , dat ’er andere 
doordringende kragten warer^ , die in de bewerktuigde Wezens werkten , gelyk 
de ondervinding ons verzekert. Ik heb uit de ftukken beweezen, dat de ftof 
neigt om zig te bewerktiiigen, en dat ’er een oneindig getal werktuigelyke deel- 
tjes beftaat ; ik heb derhalven niets anders gedaan, dan de byzondere waarueemirr- 
gen en uitwerkzels tot algemeene te brengen , zonder iets neder te ftellen , dat 
ftryde met werktuigkundige beginzelen, zo men door dit woord datverftaat, het 
geen men daar inderdaad door moet verftaan, dat is te zeggen: dc algemeeRcuit- 
werkzels der Natuur. 
