der dieren. 
A7 
Geen deel van het mannelyk zaad kan dan als ftof in dc voortteeling dienen, maar 
alleen als bewegende oorzaak, die de beweeging mededeelt aan het ftonden-vogt, 
e eenige uoöe. Dit vogt ontvangt door het zaad van den man eenc foort van 
^ geeft; die ziel is noch ftofl'elyk, noch onftoffelyk; zy is niet 
1 I ^ ‘ zoude kunnen werken op de ftof , zy is niet 
Itoödyk, om dat zy niet als ftof koomt in de voortteeling, waarvan al de ftof 
het ftonden . vogt is. Het is zegt onze Wysgeer, een geeft, wiens zelfftandig- 
heid gelyk is aan die van het Element der ftarren. Het hart is het eerfte we?k 
van deze ziel, het bevat m zig zelven het beginzel van zynen groei, en het heeft 
fn SoZ '1*" “ 
va^S man w; vrugt; de ziel of de geeft van het zaadvogc 
van den man begint het hart m actum m werkelyk beftaan te brengen, of te doem 
zyo. cn deelt aan hetzelve het vermogen mede, om ook de andere ingewanden 
tn a&um tc brengen, of daar te doen zyn, en brengt dus opvolgelyk aÜe dedee- 
rn, Jiw beftaan in vermogen, tot het v^zendtyk beftaan. 
m onzen Wysgeer zeer klaar voor. Eene twyfleling blyft hem^ flegts. 
over , te weeten , of het liart tot wezendlyk beftaan gebrast is voor hut bloed d ic 
het bevat, dan of het bloed, >t welk het liait doet teweegen, eerft n vw^én vï 
gekooinen ? I-]y hadt inderdaad reden om daar aan te twu'fri-don • r i i ^ 
het gevoelen omhelft heeft, dat het harïïnrft in L! f^l^on hy 
VEV%gt« naderhaad met r d™„ va “ a fdefoS & 
treeft hewpprd dnt 1 u «irue loort als die , welke Aristotël es 
Zie daar het Samenftelzel, \ weTk diTSoote ^ beftondc. 
gegeeven heeft. Ik geef in bedenken S dit ^ f voortteeling 
en daar hv vder oofrpnhiilt mn-o i ouden , t welk hy verwerpt , 
derkonzvn^ dandf? duifterer, of zo men wil, ongerym- 
heb vo3p1d dllf dit zelfde Syfteraa,’t welk ik getrouwelyk 
HARwiSnPatfdp/'^ Geleerden gevolgd, en men zal ftraks zien, dat 
de denkbeelden van Aristotëles aangenoomen , maar dat hy ’er 
ook nieuwe, en van de zelfde foort heeft bygevoegd , toen hy de verborgenLid 
der voortteeling heeft willen verklaaren. Gelyk dit Syftema met het overige der 
Wysgeerte van Ariftoteles verbonden is, v/aarin de gedaante en de ftof degrootc 
^ginzeE , waarm de groeijende en voelende zielen' de werkzaame wezens der 
Watuur, en waarin de Eind-oorzaaken wezen dlyke voorwerpen zyn , zo verwonder 
heUs fcheoEche Schryvers is aangenoomen ; maar 
was zie met Geneesheer en een goed waarneemer, gelyk Harvev 
in den zelfden tvd voortlleepen , terwyl alle de Geneesheeren , 
-van G..nwu3, wdlt 
nwpl “it bet blootleggen van het Samenftelzel van Aristo- 
teles over de voortteeling , geen nadeelig denkbeeld van hem opvatten. Dit 
zoude l^t zelfde zyn of men Descartes uit zyne Verhandeling van den 
renfeh beoordeelen wilde. De verklaaringen , welke die beide Philofophen ^ee» 
ven wegens de formatie van de vrugt, zyn geene Theoriën, of Samenftelzpls 
S È alleen , het zyn geene byzondere onderzoekingen, welke z? 
over dR voorwerp gemaakt hebben, het zyn eer gevolgen, die zv , elk uit zvne 
byzondere wysgeerige begiozelen, hebben willen aiieiden. Aris^toteeS 
