Sa de NATUQRLYKE HISTORIE 
Wanneer het ey van het gemeen voetje afgegaan is , daalt het allengs neder 
langs een krommen bogtigen weg , en koomt in het onderft gedeelte der lyfmoe- 
der;_die weg is gevuld met een vogt, vry gelyk aan dat van eywit ,'en het is 
ook in dit gedeelte, dat de eijers zig beginnen te omkleeden met dat wit vogt van ’t 
vlies, ’t welk het zelve bevat, van de twee draaden (chalaza), die door het wit 
loopen, en zig by het geel voegen, en zelfs van de fchaal,of dop, die zig de 
laatlte m weinig tyds , en alleenlyk vóór dat het ey gelegd wordt, formeert. Die 
draaden zyn , volgens onzen Schryver , dat gedeelte van het ey , ’t welk door den. 
zaadgeelt van het mannetje bevrugt wordt , en het is daar , dat de vrugt begint, 
^ghaara te krygen. Heteyis niet flegts de waare lyfmoeder, dat is te zeggen, 
oe plaats der formatie van het kieken j maar het is ook van het ey, dat de ge*' 
heele voortteeling afhangt; het ey brengt dezelve voort, als werkoorzaak, het 
verfchaft daartoe als Ilof , als lid en als werktuig. De ftof der draaden is de 
zelfftandigheid der formatie, het wit en het geel zyn het voedzel , en de zaad- 
geeft van het mannetje is de uitwerkende oorzaak; die geeft deelt aan de ftof der 
draaden eerft eene veranderende, dan eene Icheppende, en eiiidelyk eene ver- 
meerderende hoedanigheid mede. 
De waarneemingen van Fabricius de Aquapendente hebben hem-, gelyk 
men ziet, tot geene duidelyke verklaaring van de voortteeling geleid. In den^ 
zelfden _tyd ten naaften by, als die Ontleedkundige zig niet deze onderzoekingen 
bezig meldt, is te zeggen, in het midden en tegen het einde van de zestiendo 
ccuWj decdt de vermaarde Aldrovandus ür^elyks waarneemingen' op de 
eijers {a)\ maar hyfchynt, gelyk Harvey zeer wel zegt {F), meer het gezag 
yan Aristoteles, dan de^ ondervinding gevolgd tc hebben; de belèbry vingen 
welke hy van het kieken in het ey geeft, zyn niet naauwkeurigr Volghef. 
CoiTER , één zyner difcipelen , llaagde beter dan zyn meefter , en gelyk 
Parisanus, Geneesheer te Venetiën, "over de zelfde ftoffe werkte ,’ hebben zy 
elk eene befchryving van het kieken in hei ey gegeeven , welite Harvey de voor» 
Iceur boven alle andere belcliry vingen, geeft. 
■j beroemde Ontleedkundige, aan wien wy te danken hebben, dat de omloop 
des bloeds buiten twyffel geltcld is, door zommige Waarneemers te voien wél 
vermoed , en zelfs voorgedraagen , maar niet beweezen , die beroemde Ontr 
leedkundige ,zeg ik, heeft eene groote Verhandeling over de voortteeling gefchree- 
ven. Hy leefde in het begin en tegen het midden der laatfte eeuw , èn hy was 
Lyfurts van Karei I. Koning van Engeland. Gelyk l\y verpligt was, dien onge- 
lulckigen Vorft in den tyd zyner cegenlpoed te volgen, verloor hy, met zvne huis* 
geraaden en zyne andere papieren, alles wat hy over de voortteeling der Infekten 
gefchreeven hadt, en het fc^nt dat hy, het geen hy over de voortteeling der 
Vogelen en der viervoetige Dieren gegeeven heeft, uit zyn geheugen heeft opge* 
Iteld. liv zal verilag doen van zyne waarneemingen , van zyne proeven , en 
van zyn Samenftelzel. 
Harvey wil dat de Menfch en alle de Dieren uit een ey koomen ; dat het eer* 
fte yoortbrengzel van de bevrugting in de levendbaarende foorten eene foort van 
eyis, en dat het gpheele verfchÜ tulfchen de levendbaarende en eijerleggends 
lootten^ hier in beftaat,. dat de vrugtjes der eerften hunnen groei krygen, en tot 
(«) Zit? gyiïs Ornitb > k £ ie , m , lau 4 . 43* 
