DER DIEREN. 
57 
eijeren hebben, dat in die eijeren eene affcheiding gefchiedt van een doorfchy- 
nend en kriftallyn vogt, door een vliesje ( de amnios ) bevat, en dat een ander 
uitwendig vlies (het chorion) het overige des vogts van het ey , bekleed- 
zel van het geheele ey bevat. Dat het eerft, ’t welk zig in het knltallyne vogt 
vertoont, een bloedig en bezield punt is; dat, in één woord, het begin der tor- 
inatie van de levendbaarenden op de zelfde wyze gefchiedt als die der eijerleggen* 
den , en zie hier hoe hy de voortteeling van de eene en andere verklaart. 
De voortteeling is het werk van de lyfmoeder ; nooit koomt daar het mannelyk 
zaad jn; de lyfmoeder ontvangt de vrugt, door eene lbort van befinetcing, welke 
het vogt des mans daar aan mededeelt, ten naaften by gelyk de zeillleen de mag- 
netifche kragt aan het yzer mededeelt. Niet llegts werKt deze mannelyke befmet- 
ting op de lyfmoeder , maar zy deelt zig zelfs aan het geheele vrouwelyk lighaam 
mede, het welk in her geheel bevnigt wordt, fchoon in het geheele lighaam 
niets dan de lyfmoeder is, voorzien van het vermogen om de vrugt te bevatten « 
gelyk de harfenen alleen het vermogen hebben , om de denkbeelden te bevatten, 
en deze twee bevattingen gaan op de zelfde wyze toe. De denkbeelden , welke 
de harfenen bevatten , zyn gelyk aan de beelden der voorwerpen , welken zy 
door de zintuigen ontvangen; de vrugt, die het denkbeeld der lyfmoe er 
gelyk aan hem, welke dezelve voortbrengt, cn het is te dezer oorzaak, dat de 
zoon naar den vader gelykt , enz. 
Ik zal my wel wagten, om onzen Ontleedkundigen verder te volgen, en alle de 
takken van zyn Sanienftelzel bloot te leggen. Het geen ik gezegd heb, is ge- 
noeg om hetzelve te beoordeelen. hiaat ik heb gewigtige aanmerkingen op zyne 
proefneemingen te maaken : de wyze , waarop hy dezelve heeft medegedeeld, 
heeft iets beflifïend, hy fchynt dezelve zeer dikwils herhaald, en alle noodige 
voorzorgen gebruikt te hebben, om te zien, en men zoude denken, dat hy alles 
gezien , en dat hy wél gezien heeft. OndertulTchen heb ik bemerkt^ dat ’er in de 
voorilelling duifterheid en onzekerheid plaats heeft; zyne waameemingen zyn uit 
het geheugen verhaald, en het Ichynt, fchoon hy dikwils het tegendeel verzeker^ 
dat Aristoteles hem meer dan de ondervintiing geleid heeft. Want lules wa 
befchouwende vinden wy, dat hy in de eijeren alles gezien heeft, wat 
TELEs heeft gezegd, en dat hy niet veel meer gezien heeft ; de meefte waa ee- 
mingen van gewigt, welke hy bybrengt, waren reeds voor hem 
zal daarvan wel haaft overtuigd worden, zo men een weinig oplettendheid wil ves- 
tigen op het geen volgen zal. . 
Aristoteles wift, dat de cbalaza in de geboorte van het kieken, in het ey 
nergens toe dienden (0). Parisanus, Volcher Coiter , Aqüapendente, 
enz. , hadden het roofje zo wel als Harvey opgemerkt. Aqüapendente aagt 
dat het nergens toe diende, rraar Parisanus beweerde, dat het geformeerd was 
door het zaad van het mapnetje, of ren minften dat her witte punt, ’t welk men 
in ’t midden van de roof bemerkt, het zaad van het mannetje was, t vvelk net 
kieken moefl vóórtbrengen, {h) Dus koomt de enkele ontdekking, welke aan 
(a) Quee ad. principium lu-t' grandines bcerent , nil conferant ad generationem , ut quidam fu!- 
ficanmr. Arist, Hill. Anim. Lib. VI. cap. 2. , n a . l 
(l/) Eflque illud galli femtn albd ^ unüUfima tunied obduBun, quod fuhjvat duabw comma- 
tiibus uti VOO membranis Fé‘c 
11 Deel. ■ H 
X 
