58 DE NATUURLYKE HISTORIE 
Harvey wezendlyk toebehoort , hier op uit , dat hy heeft waargenootneii , dat 
dit roofje zo wel in de onvrugtbaare als in de vrugtbaare eijeren gevonden wordt, 
want de anderen hadden de uitbreiding der kringen en den groei van het witte punt 
voor hem reeds waargenoomen , en het fchynt zelfs, dat Parisanus alles veel 
beter dan hy gezien hadt. Zie daar, alles wat geduurende de twee eerde dagen 
der broeijing , volgens Harvey , gebeurt. Plet geen hy van den derden dag 
zegt, is, om zo te Ipreeken, niet dan eene herhaaling van het geen Aristoteles 
gezegd heeft; dus drukt dezelve zig uit: (0) „üm dezen tyd ryft de dooij'er 
,, naar het Icherpe boveneinde van het ey, alwaar en het beginzel van het ey is, 
„ en de vrugt wordt uitgeflooten ; en het hart zelf vertoont zig in het wit van 
5, het bloedig punt, welk punt fpringt, en zig beweegt, als of het bezield ware. 
„ Van hier loopen , onder de gedaante van aderen , twee gooten of buizen, vol: 
„ bloed, bogtig, dieterwyl de vrugt grooter wordt , naar de beide omvangen- 
,, de rokken of vliezen gaan, en het vlies, dat bloedige vezels heeft, bevat op, 
„ dien tyd het wit onder die buizen , die aan anderen gelyk zyn ; en kort daar 
„ na wordt ’er een lighaampje afgefcheiden , ’t welk in den beginne klein en 
5, geheel wit is, men ziet het hoofd, en in hetzelve de oogen, onderlcheiden- 
„ lyk. Die oogen blyven lang zo gezwollen en uitpuilende, en worden laat 
, klein en niet uitpuilende. Maar in het onderfte gedeelte des lighaamsisin het be- 
„ gin geen lid voorhanden , ’t welk aan de bovenlle beantwoorde. Maar van. 
,, die wegen of buizen, die van het hart uitgaan, loopt de een naar het omlig- 
„ gende vlies, de ander naar dedooijer, om den dienft van navelftreng te vec- 
„ rigten. ” 
Harvey maakt Aristoteles een geding, wegens het geen hy zegt, dat de 
dooijer van het ey naar het naauwc ot' fcherpe eind van het ey oprylt, en hier 
uit alleen befluit deze Ontleedkundige , dat Aristoteles niets gezien heeft vau 
het geen hy wegens de wording van het kieken in het ey berigt ; dat hy alleen- 
lyk vry wel onderregt geweeft is, wegens de byzonderheden, en dezelve waar- 
fchynlyk van eenig goed Waarneemer hadt. Ik zal aanmerken , dat Harvey 
ongelyk heeft, om Aristoteles dit verwyt te doen, en in het algemeen te ver* 
zekeren, gelyk hy doet, dat de dooijer altoos naar het wyde eind van het cyop- 
ftygt, want dat hangt eenlglyk af van de plaatfmg van het ey in den tyd als het 
gebroeid wordt ; de dooijer ryft altoos naar boven , als zynde ligter dan het wit , 
en zo het wyde eind van het ey om laag is , zal de dooijer naar het_ naauwe eind 
opryzen, gelyk integendeel, zo het naauwe eind omlaag Is, de dooijer in het wy- 
de eind zal opklimmen. Willem Langly, Geneesheer te Dordrecht, die in ’t 
jaar 1655, dat is, vyftien of twintig jaar na Harvey, waarneemingen over de 
gebroeid wordende eijeren gedaan heeft, is de eerfte, die deze aanmerking heeft 
(i») Per id 'tempus adfandü jam vMlus ad fuperiorem partem ovi acutiorem , ubi ö* pHnci'pium, 
tvi eji ^foetus excluditw. corque ipfum adparet in alhumine fatiguinei punSi, quod punÜum Jalit 
mevet fefe injlar quafi animatumi ab eo ineatus, venarwn.Jpecie , duo , Jiingume pleni , flexuoji, 
qui , crefcnite f cetu , f eruntur in iitromque- tunieattt ambientem , ac membrana Janguineas fiiras ba- 
hens e« temport atbumen continet fub mettibtts illis , venarum Jimilibus; ac paulo pojl dijcemitw 
corpus pujillum initio , omnino ö* candidum , capite confpicut , atqve in eo oculis maxime turgidis , 
diu jic permanent, fero enim pafüi fiunt ac conjidunt. I’t paree autem corporis inferiore nullum, 
extat nienibTum per initia , quod refpondeat fuperioribus; meatus autem illi, qui a corde predeunt, alter 
td circutndantem nembranam tendit , alter ad lutewri) officie utnbilici, Hift. Anitn. Lib. V. Cap. 
I 
