DE N A T U ü R L Y K E HISTORIE 
/8 
blvkbaar was, dat de vrugtbaarheid , welke men haar toefchreef, integendeel aan 
de mannetjes behoorde ; dat het alleenlyk in het zaadvogt der laatften was , dat 
men iets levends zag, dat, het geen men daarin zag, wezendlyke diertjes waren, 
en dat dezebyzondcrheid alleen de verklaaring der voortteeling meer bevorderde, 
dan alles wat men te voorcn hadt uitgedagt, naardien inderdaad dat, het welk 
moeijclykfl: te'begrj'pen is in de voortteeling , het voortbrengen van het levende 
was, dat al het overige byfpel is, en dat men dus niet twyflen konde, of deze 
kleine diertjes waren geichikt om menfchen of volmaakte fchepzels van ydere 
ibort te worden; en wanneer men den voorftanderen van dit Samenftelel tegen werp, 
dat het niet natuurlyk fcheen zig te verbeelden , dat ’er van verlcheiden millioe- 
nen diertjes, die alleen een menfch konden worden, niet meer dan één ware, 
dat dit voordeel hadt; wanneer men hen vroeg, waartoe deze nuttelooze vet- 
fpilling van menfchen - vrugtjés diende? antwoordden zy, dat dit de gewoone 
pragt "der Natuur was ; dat men in de planten en in de hoornen wel zag, dat van 
verlcheiden millioenen zaaden , welken zy natuurlyk voortbrengen , llegts een 
zeer klein getal gelukt, en dat men zig dus over dit verlies der zaaddiertjes, hoe 
verbaazend groot het zelve wezen mogt, niet behoorde te verwonderen. Wan- 
neer men hun de oneindige kleinheid van den zaadworm in vergelyking van den 
menfch, tegenwierp, antwoordden zy met het voorbeeld der boom-zaaden, onder 
anderen met die der olmboomen, welker zaad, met de hoornen zelve vergeleeken, 
iiisgelyks zeer klein is ; en zy voegden ’er met vry veel grond , ovematuurkun- 
redenen by, waar door zy beweezen , dat groot en klein llegts betrekkingen 
zyn, en dat de overgang van het klein tot het groot, of van het groot tot het 
kiein door de Natuur met nog meer gemak wordt uitgevoerd, dan waarmede wy 
dezelve begrypen kunnen. 
„Heeft men daarenboven, zeiden zy, onder de gekorvenen, niet menigvul- 
dige vootbeelden van gedaante-veranderingen P Ziet men niet kleine waterwor- 
” men vliegende dieren worden door bet enkel afleggen van hun bekleedzel, het 
” welk hunne uitwendige en fchynbaare gedaante uitmaakte! kunnen de zaad- 
diertjes, door eene gelyke gedaantewifleling, geene volmaakte dieren worden? 
” Alles loopt derhalven lamen, bellooten zy, om dit Samenttelzel over de voOTt- 
” teeling te begunlHgen , en om het Syftema der eitjes te doen verwerpen. En 
” zo men volftrcktdyk wil, zeiden zoramigen, dat in de vvyfjes der levendbaa- 
renden eitjes gevonden worden zo wel als in die der eijerleggenden , zo zullen 
r toch deze eitjes in de eene en andere foort niet anders zyn dan de noodige ftof 
” voor den groei van den zaadworm ^ deze zal in het eitje dringen door het 
” voetje, waar mede het zelve aan het eijemeft vaft is, het zal daar voedzél 
” vinden dat voor hem bereid is; alle de wormen, die niet gelukkig genoeg ge- 
weeft zyn om de opening van dit voetje aan te treffen, zullen orakoomen, dat 
” alleen, ’t welk dezen weg langs getrokken is, zal rot zyne gedaante -verande- 
n riiw freraaken. Het is te dier oorzaak, dat ’er een verbazend getal dezer kleine 
,, diertjes voorhanden is; de zwaarigheid om een eitje, en vervolgens het voetje 
„ van dit ey, aan te treflèn, kan niet vergoed worden dan door het oneindig ge- 
„ tal wormen. Het is een millioen, zo men wil» tegen één, dat pilk of zulk 
een zaadwornitje het voetje van het eitje niet zsl aantreiFen ^ maar in vergoeding 
^ zyn ’er ook een mfllioen wonnen ; dus is het één tegen één , dat een of ander 
