120 
de natuurlyke historie 
„ mpn bvffevolg den meellen ftaat op maaken kan. Men zal zien^ 
de^ bekwaarae VVaarneemer zig een Samenftelzel over de zaaddiertjes 
oat, zo 2 dfs in de meeft wezendlyke dingen, begon te verichiUen. 
S te zien uit de datums, welke wy aangehaald hebben , dat Hartsoe- 
n rie eerfte niet geweeft is, die de ontdekking der zaaddiertjes heeft gemeen 
ïSaakt , en het gaat niet vaft , dat hy inderdaad de eerfte uitvinder dier ontdekking 
P ^elvk veele fdiryvers verzekerd hebben. Men vindt m het ^ounial de Sava»s 
van ^en isden aug.'iö/S. pag. s.'Ji , het uittrekzel van een bnef van den Hr Huv- 
GENS wegens een nieuw foort van mikroskoop, van een enkel bolle je g as ge- 
mSt’ waarmede hy zegt diertjes gezien te hebben in het water, waarin hy 
mee of lie dagen peper hadt laaten vveeken, gdyk Leeuwenhoek te voren 
St waargenoomen met gelyke mikroskoopen , maar welker boHetjes of lenfenzo 
S nTet^waren. „ Huygens voegt ’er by, dat het geen hy byzonder in dit 
^ ipner wS hadt^^^^^^ was, dat alle foorte van peper met een zelfile 
” S X dieren geeft, dewyl die van zommige pepers veel grooter is dan die 
” van andere, ’t zy dat dit koome van den ouderdom van de peper, of vaneeni- 
” ge m^dere oorzaak , welke men met der tyd zal mogen ontdekken.. Daar 
’’ fo<r ^^nderezaaden, die gelyke diertjes voortbrengen , gelyk het koriander-zaad. 
” lei™ m hef4f’of«L[gen bewaard ?e hebben. Daarzyn-er, dieinhet 
’’ water ’waar in men nuiskaatenooten en kaneel heeft laaten trekken, zulke dier» 
ries inso’elvks waargenoomen hebben, en mislèhien zal men hen ook in andere 
ftoffen ontdekken. Men zou kunnen zeggen , dat deze diertjes uit eenigebe- 
” HpTviiw of gisting voortgeteeld worden, maar daar zyn '’er, voegt hy er by, 
” van eene andere foort, die eenig ander beginzel moeten hebben , gelyk die, 
Ik'pn men met het mikroskoop in hec zaad der dieren ontdekt, die met her 
3ve fchynen geboren te worden, en diein zulk eene groote hoeveelheid daar- 
" in voor handen zyn, dat het daar uit geheel fchynt te beftaan, zy zyn allen 
” nn eSe doorfchynende Hof, zy hebben eene zeer fchielyke beweeging, en 
„ van eene doo J kikvorfchen, voor dat haare pootjes 
I gSfeS zyn.” Die faatfte ontdekking, die eerll: in Holland gedaan is, koomt 
«ly van vee^ bdang der ontdekking niet in 
brief en daar wordt even weinig van Hauïsoeker als Leeuwenhoek ge- 
S,(T gemaakt, de een koomt hier derhalven even weimg als de ander ten opzigte 
nntdekking in aanmerking; maar men vindt in het Journal van den ayften aug. 
bet zelfde jaar , het uittrekfel van een brief van den Hr. Hartsoe- 
tumrin hv de wys opgeefc, om de kleine glazen bolletjes met de lamp rond 
Sren * fchtW ™ >. Oi> deze wpa h=eft hy, be- 
^ baWen de waarneemingen , daar wy reeds van gefprooken hebben, nog nieuwe- 
Ttin-c ontdekt dat in de urine, die men eenige dagen bewaard jieeft, diertjes 
ZPpirwïrto die nog veel kleiner zyn, dan die, welken men in t peper- wa- 
?er zkt en die de gedSnte van kleine aaltjes hebben. Hy heeft er in het zaad 
’’ van rfpphaan gevonden, die ten naaften by van dezelfde figuur fcheenen te 
zyn aïwelke lelyk men ziet, zeer verfdiillende is van die, welke die kleine 
z iertjes.ir. hct ’JaLst van andere dieren hebber^ als welke, gelyk wy hebben 
