122 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
ffemaakt, den bal van een ftaand horologie houdt, en het heeft niy toegefcheenen , 
dat wanneer die ftaart, of die draad eenige beweeging hadt, die niet anders was 
dan’als van een draad , die zig op het einde eener flingering een weinig buigt of 
'kromt. Ik heb die draaden of ftaarten zien vaftzittcn aan draadjes of vezeltjes, wel- 
ken Leeuwenhoek vafa^ vaten, noemt. Ik heb gezien dat zy zig, na verfcheiden 
poogingen van het beweegendlighaara, daarvan aflcheiden. Ik heb hen eerft lan- 
ger zien worden , vervolgens verminderen , en eindclyk geheel verdwynen. Dus 
denk ik grond te hebben , om die ftaarten, als bykoomende als toevallige deden, 
als eene foort van omllag of bekleedzel voor het bevveegend lighaam , en niet als een 
wezendlyk deel, als een foort van lid of ledemaat van het lighaam der gewaande 
diertjes te befchouwen. Maar, het geen hier de meefte opmerking verdient, is, dar 
Leeuwenhoek in dezen brief aan Mylord Broun ckek. zo nauwkeurig zegt, dat, 
behalven die diertjes, die ftaarten hadden, ook andere kleinere in dit vogt vvaren, 
die geen andere figuur hadden dan die van een bolletje: „ Met deze diertjes, die 
ftaarten hadden namelyk, waren nog andere kleinere diertjes vennengd, aan 
welken ik niet dan de gedaante van een klootje kan toefchryven?. Dit is de 
waarheid; nadat Leeuwenhoek egter zo vecre was gegaan, met te beweeren, dat 
deze diertjes het eenig uitwerkend beginfel van de voortteeling waren , en dat zy 
menfchen moeften worden ; na dat hy zyn Syftema had gemaakt , heeft hy geene 
andere, dan die ftaarten hadden, als dieren befchouwd, en gelyk het tot zyne 
oogmerken niet diende, dat diertjes, die in menlchen moeften veranderd worden, 
niet eene beftendige gedaante en een eenheid van foort hadden , zo maakt hy in 
het vervolg geen gewag meer van die beweegende bolletjes , van die kleinere diert- 
jes, die geen ftaart hebben, en ik ben zeer verwonderd geweeft, toen ik de kopy 
van dezen zelfden brief, welken hy twintig jaaren daarna heeft uitgegeeven , en 
die in zyn derde Deel voorkoorat, vergeleeken heb, want in plaats van de aange- 
haalde woorden, zegt hy daar alleenlyk: „ Met deze diertjes waren andere klei- 
„ nere deeltjes v&tmtngdt, die eene klootronde of fpherifche gedaante hadden.” 
Het welk, gelyk men zier, zeer veel van malkander verfchilt. Een deeltje ftof, 
waaraan hy geene beweeging toefchryft, is zeer verfchillend van een diertje, en 
het is te verwonderen, dat Leeuwenhoek zulk een wezendlyk artikel, in het 
uitfchry ven van zynen brief, veranderd hebbe. Het geen hy ’er onmiddelyk daar 
na by voegt, verdient ook oplettendheid. Hy zegt, dat hy zig herrinnerde dat hy 
dit vogt, drie of vier jaaren te voren , op verzoek van den Hr. Oudenburg hadt 
waargenoomen , en dat hy die diertjes voor bolletjes hadt genoomen , de reden is, 
om dat ’er inderdaad tyden zyn , waarin die gewaande diertjes niet dan bolletjes 
zyn , tyden waarin zy geen beweeging doen zien , daar zy op andere tyden fterk 
beweegende bolletjes zp; gelyk ’er ook tyden zyn, waar in zy ftaarten, andere 
tyden," waarin zy dieniet hebben. Hyzegt, in het algemeen van de zaaddiertjes 
fpreekende: (//i Dff/, 571.) (0). „ Uit deze myne"waarneemingen heb ik be- 
,, ginnen te denken, dat het, fenoon ik te voren, over de zaaddiertjes handelende, 
5, gefchreeven hebbe, geene ftaarten daaraan ontdekt te hebben, wel zoude kunnen 
(9) Ex bifce msis ohferoatimibus eogitari cttpi ^ quavxois ar^ebjtc, de aninalculis in feminibus 
wefiulinis agetis, fcripferim me in illis caudas non detexiffe, fieri tarnen pojfe ut illa animalcufit 
aquè caudis fuemt iiiJruSa ac nune comptri de aninakulis m galhrm gdllimcmm jemirp 
tnafculino. 
