DER DIEREN. 
\ 
133 ' 
men /de Natuur van naby onderzoekende, tuffchenwezans ontdekken zoude, en 
bewerktuigde lighaamf n vinden , die , zonder by voorbeeld het vermogen te heb. 
ben van zig hervoort te brengen , gelyk de Dieren en de Ge waflen, egter eene foorc van 
leven en beweeging zouden hebben ; andere wezens, die zonder dieren of planten te 
zyn wel de famenftelling van de eene en andere zouden kunnen helpen uitmaaken, 
eneindelyk andere wezens, die niet dan de eerde verzameling zouden zyn van 
de werktuigelyke klompjes, daar ik in de vorige Hoofddukken van gefprooken heb.. 
Ik zon gaarne in de eerde klafle van deze foorten van wezens de eijeren plaat- 
£en dewyl deze het diiidelykd en meed blykbaar foort daarvan zyn. Die der 
hennen, en andere vogelen , zitten , gelyk men weet, aan een gemeen voet- 
je vad, en zy haaien hunnen oorfprong en hunnen eerden groei uit het lighaara van 
het dier, maar in den tyd dat zy aan het eijerned vad zyn, zyn het nog geene 
waare eijeren, her zyn nog maar geele ballen, die zig van den eijerdok aficheiden,. 
zodra zy tot een zekeren trap van groei gekoomenzyn; als zyzig aficheiden , zyn 
het nog maar geele bollen, maar bollen, welker inwendige orgamHitie zodanig is,. 
dat zy voedzel trekken , dat zy het zelve tot hunne zelfdandigheid doen overgaan, 
en dat zy zig de lympha, waarmede de lyfmoeder der henne bevogtigd wordt, ei- 
tren roaakcn, en door de toeëigening of overnceming van dat vogthet wit, de vlie- 
den eindelyk den dop, maaken. Het ey heeft, gelyk men ziet, eene lbort vun 
léven en organifatie, een groei, eene ontzwagteling, en eene gedaante, die het 
uit zig zelven en door zyne eigen kragten aanneemt. Het leeft niet gelyk het dier,, 
het <rroeit niet gelyk de plant, het brengt zig niet hervoort gelyk die beiden ; het 
groeit egter, het werkt uitwendig, het organifeert zig. Moet men dan, zodra 
men dit weet, het ey niet befchouwen als een wezen, ’t welk eene afzonderlyke 
klaffe maakt, en ’t welk noch tot de Dieren noch tot de DdfiioËfen gebragt moet 
worden? Want, zo men beweert, dat het ey niet is dan een dierlyk voortbreng- 
zel tot voedzel van het kieken gefchikt, en zo men hetzelve als een gedeelte van- 
het kieken, een gedeelte van het dier , wil befchouwen , zal ik antwoorden , dat de 
eijeren ’t zy dezelve al of niet bevrugtzyn , ’t zy dezelve al of geene kiekens be- 
vatten ’ zig altoos op dezelfde wyze organifeeren , dat zelfs de bevrugiing daar 
niet dan een bykans onmerkbaar gedeelte in verandert, dat, in al het overige, de 
organifatie van het ey altoos dezelfde blyft, dat het tot zyne yolkoomenheid en- 
de volmaaktheid zyner, zo wel uitwendige als inwendige ^ gedaante koomtp hec 
2y het kieken daar al of niet in bevat is^ en dat het bygevolg een wezen is, t. 
welk men wel afzonderlyk en op zig zelven kan belchonvv'cn. 
Het geen ik hier voorlid , zal nog duidelyker worden, zo nien de formatie en den 
groei der vilch-eytjes in aanmerking neemt. Als het wyfje dezelve in het water 
verfpreidt, zyn het om zo te fpreeken, nog niet dan ichetfen van eytjes; die 
fcheifén, geheel van het lighaam des diers afgefcheiden , en in het water vlottende,, 
trekken de deden die hun voegen nu zig, maaken zig dezelve eigen , en zy 
aroeijen dus door tuffdien-plaatfing. van andere lighaamen.. Op de zdtde wyze als 
iiet ey van de hen vliezen en wit verkrygt , in de lyfaioeder waarin hetdryfr,, even. 
eens fcrvgen de viich- eytjes van zelve vliezen en wit in het water, waarin zyge- 
flort zyn, en ’t zy dat het mannetje dezelve koome beyrugten met daar het vogt 
van zyite Iiom over te Horten, of dat zy onvrugebaar bly ven by mangel van met. 
dit v'ogt befproeid te zyn, zy koomen niettemin, in het een en ander g^vaJ, rot- 
