s 
OERDIEREN. tgj 
Wat zullen dan zyn? Men vmdthen overal, in het vledch der dieren, 'in de 
zelfftandigheid der gewaden, men vindt hen in grooteren getale in de zaaden der 
eene en der andere; is het nietnatiiurlj^k, hen te befchouwen als leevende werktuK 
gelyke deden, die het dier of het gewas uitmaaken? als deden, die, beweeging en 
eene foort van leven hebbende , door hunne vereeniging leevende en beweegen- 
de wezens moeten vóórtbrengen? 
Maar om de minft mogeiyke twyffding over dit alles agter te laaten, zo' 
laat ons de waarnèemingen van anderen onderzoeken; kan men zeggen, dat 
de werkzaame machines, welken de Hr. Needham in de hom van den kal- 
mar gevonden heeft, dieren zyn? Zou men kunnen gdooven, dat de ei- 
jers , die werkzaame machines van eene andere looit zyn, ook onder dé die* 
ren behooreu? En zo wy het oog flaan op de afbeelding van bykans alle da 
liglraamen in beweeging, welken "Leeuwenhoek met het mikroskoop in eene 
oneindige menigte van veifchillende ftoffen gezien heeft , zullen wy dan , zelfs 
met den eerften opüag, niet erkennen, dat die lighaamen geene dieren zyn, 
naardien geene van hen leden heeft, en zy allen of bolletjes, of meer of min 
verlengde, meer of min platagrige, eyronden zyn? Zo wy veiwolgens onder- 
zoeken liet geen die beroemde Waameemer gezegd heeft , als hy dc beweeging 
dier gewaande dieren belchryft, zullen wy niet langer kunnen tw^ffelcn, of hy 
heeft ongelyk gehad met dezelve als zodanig te befchouwen ; en wy zullen ons 
meer en meer in ons gevoelen beveiligen , dat het alleen de werktitigelyke dealen^ 
m beweeging zyn. Wy zullen ’cr hier verfcheiden voorbeelden van bybrengen. 
Leeuwenhoek geeft de figuur dezer beweegende ligliaamen, welken hy in het 
vogt der zaadballen van eene mannelyke kikvorlch hadt waargenoomen. Die figuur 
vertoont niets dan een dun en lang lighaam , dat aan het een eind puntig uit- 
loopt, en zie hier wat hy daarvan zegt: («} „ Op den eenen tyd kwam my het 
„ hoofd, (dus noemt hy het dikke eind van het bewecgend ïighaanO wel wat 
„ dikker voor dan op den anderen tyd, en doorgaands kondc ik iiet ligliaam vail 
„ veele diertjes niet verder bekennen dan van het hoofd tot het midden des lig- 
„ haams, eii dat om de dunte van den Haart, en wanneer het diertje zig fterk' 
5, bewoog, (dat nogtans een zeer langzaamen voortgang hadt,) zo maakte 'het aan 
,, het hoofd eene flangswyze beweeging; voorts was het lighaam met weinig be- 
5, weeging, maar met den Haart floeg het wel in drie of vier bogren;” (b). Zie 
daar de verandering van gedaante welke ik gezegd heb, opgcmeikt te hebben, zie 
daar dc fnotierighcid, w'aai' van het beweegend lighaam pooging doet om zig los te 
nwaken; zie daar eene langzaamheid in de beweeging, wanneer deze lighaamen 
niet los zyn van hunne Ihotterigheid ; en zie daar eindelvk een dier, volgens 
Leeuwenhoek, wiens één gedeclrezig beweegt, tervvyl het ander zonder beweeging 
blyft, waarvan het één gedeelte leevcnd, het ander dood, is; want hy zegt laagcr:: 
(c) „ Anderen hadden weder haar voorlle gedeelte van haar lighaam krom gebo-- 
(n) Opfr. Tom. 1 . pag. ;r. 
Vno tempers caput cmjjius mibt apparehat quam alie; pkrumque ngnofcebam animalculum laud 
ultsrius quan, a Capits ad medium corpus, ob caudce tenuitatsm , (f cum idem animo Iculum po-u- 
l» vebementius moveretur , {quod tarnen tarde fiebat ,) quafi volumine quodain circa caput fcrela- 
(‘ir. Corpus fere carebat niotu ; cauda tarnen in tres quatuorve fiexus volvebatur. * 
r\ ^'^save, 38e millivc, pag. < 5 . 
(O Mivebmt pojkrmem folum partem, quee ultima r^rti Kiicina, èjje judkabam. 
/ 
