S8 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
r>9 
99 
99 
99 
99 
79 
79 
99 
De dierlvke voovtteeling uit een diertje in het mamelyk zaad is boven alle te* 
rrenrnraak; want fchoon WY in het zaaddiertje de figuur van het groot diec 
niet zien kunnen, kannen wy egter ten vollen verzekerd zyn, dat de figiuxt- 
van het dier, waar uit het dier gdprooten is, in het diertje, ’c welk in ’t zaad- 
vo<n gevonden wordt, bellooten ligt; en fchoon. ik my, onder het zien dezer 
diertjes in het manlyk zaadvogt, dikwils verbeeld heb, te kunnen zeggen ; zie 
daar het hoofd, zie daar de Ichouderen, zie daar de dijen; zo heb ik egter,. 
dewyl dit alles zeer onzeker is , hier omtrent niets willen vaftftelleu , tot dat ik 
een dier zal gevonden hebben, wiens ziaden zo groot zullen, zyti'» d^t nvdaar* 
ia de gedaante van het ichepzeltje, daar het uit voortkomt, onderfcheiden kan. 
Dit cewenfchr geluk heeft Leeuwenhoek nooit gehad , maar het is den Hr. JNEEOf 
ham ten deel gevallen. De zaaddiettjes van den kalmar hebben drie of vier 
linies lengte, voor het bloote oog; het is gemaklyk de geheele organilatie en alle 
de deelenvan dezelve te zien , maar het zyn geene kleine kalmars, gelyk Leeu- 
wenhoek zou beweerd hebben, het zyn zelts geene dieren, fchoon zy beweegmg 
Sben; het zyn, gelyk wy gezegd hebben, niet dan werktuigen, welken men 
als het eerftc vooitbrengzel van de vereemgmg der orgamfche beweegende declcn 
”^°Schoon Leeuwenhoek het geluk niet gehad heeft van op deze wyze uit 
zyne dwaaling te regt gebragt te worden, hadt hy egter andere verlchynzeis 
•waargenoomen , die hem opheldering hadden moeten geeven. Hy hadt, by voor- 
beeld, opgemerkt, dat de zaadiUertjes van den hond dikwils van gedaante veran- 
derden, inzonderheid wanneer het vogt, waar in zy zwommen, op' het punt was 
van geheel uirgewaflemd re zyn. lly hadt waargenoomen , dat die gewaande diert- 
les eene openiiig in ’t hoofd hadden ais zy geftorven waren, en dat die opening 
ceen plaats hadt zo lang zy leefden. Hy hadt gezien, dat het gedeelte, ’t welk 
bv als' het hoofd van het dier belchouwde, vol en rondagtig was, terwyl het zel- 
ve leefde , en dat het integendeel ingedrukt en platagtig was na den dood ; dit al- 
L moeit hem doen twyffclen, of die loevende lighaaraen wel wezendlyke dieren 
waren en inderdaad Itrookt dit beter met eene foort van werktuig , dat zig onile- 
di'at, gelyk dat van den kalmar , dan ract een diec, dat zig bewe^t. 
Ik heb gezegd, dat die beweegende hghaamen, die werktuigelyke deelen, zig 
niet beweegen gelyk zig dieren beweegeii zouden, dat ’er nooit eenige tuflehen- 
poozin<^ van .ruft in hunne beweeging; is, en hy merkt dit juid op, 'lom. 1. pag. 
(a) Hoe dikwils, zegt hy, ik de diertjes in het menfehelyk zaadvogt be- 
fchouwd heb. moet ikegtèr erkennen, dat ik hen nooit in ruft gezien heb, zo 
’’ ’er Óegts vloeibaare ftof voor is, daarzy zig in beweegen kunnen; zy blyven 
” dan in eene geduiirige beweeging, en tegen den tyd als zy fterven moet^, 
r wordt de beweeging allengs minder en houdt eindelyk gelaeel en al op.” Het 
,»i' jif«^ S.TS.'iT'- 
ut in iis figuram creatwie , ex qua pooeiut, agnejeere queam , j j 
OmtUscimQue animakulainfemine humano contemplatus fnenm . aUamenJe unquam ad quie- 
tem LSl ffe ^ ^ modo jat flmdee Ju^ereJJet ^ 
peje commoie movere pLrant-, at eadem in continuo manent motu, fif tempore, quo tpfis 
%propinquanter mom magU magisque deficit >.uj'que dum nullw prorfius mom m ilhs agnojeendm 
fiti 
