I 
ï 44 de NATUÜRLYKE HISTORIE 
die van den kalmar, zig ontladen, na hunne verrigtingen volbragt te hebben. 
Maar laat ons deze waarneeming nóg verder agcervolgen. 
Leeuwenhoek zegt, dat hy die zaaddiertjes van de kabbeljauw onder ver- 
Ichillende .gcdaanien gezien heeft ; (a') „ Op andere plaatfen , daar wat veel 
,, diertjes by een lagen, vertoonden zig die diertjes als een helder bolletje.” 
jSfed. UUg. UI Deelt Miff’. pag. 322. Hy heeft dezelve van verlcfail- 
lende grootte gezien: (b) Tervvyl ik deze diertjes, zonder toedoen van 
j, eenige vogtigheid, in zo een onbedenkelyk getal befchouwde, kwamen niy 
„ dezelve kleiner te voren , als doen ik dezelve voor dezen in een ronde gla- 
„ ze tuba befchouwde.” /(ü-g, 323. VVy hebben niets meer noodig ora te doen 
zien, dat hiergeene ftandvaltige foorten of gedaanten zyn, en dat het bygevolg 
geene dieren zyn , maar alleenlyk werktuigelyke deden in beweeging, die inder- 
daad door hunne verfchillende lamenvoegingen verfchillende gedaanten en groothe- 
den aanneemen. Die beweegende organilèhe deden zyn in groote menigte voor- 
handen in het uittrekfelen in de overblyfzelen van het voedzel, dat wy gebruikt 
hebben. De ftof, die zigaan de tanden vaftzet, en die in gezonde lieden denzelfden 
reuk heeft als het zaadvogt; moet als een overblyfzel van het voedzel befchouwd 
worden; ook vindt men daar eene groote raênigte dier gewaande diertjes in, 
waar van zommigen ftaarten hebben , en naar die van het zaadvogt gelyken. De 
Hr. Baker heeft ’er vier verfchillende foorten van laaten graveeren, van welken 
g-eene leden heeft, cn die of cylinders, of ovaalen, of bolletjes zonder llaarten , 
of bolletjes met ftaarten, zyn ; wat my belangt , ik ben , na dezelve wel onderzogt 
te hebben, ten vollen overtuigd, dat geene dier foorten waare diertjes zyn, en dat 
zy, gelyk als in het zaadvogt, niet anders zyn, dan de organifche en leevende 
deelen van het voedzel, die zig onder verlchillende gedaanten vertonnen. Leeu- 
wenhoek, die niet wift, waaraan den oorljarong dier gewaande diertjes in deze 
ftof te moeten toelchryven , onderftelt , dat zy uit zekere vncdzels koomen , daar 
zy reeds in waren, gelyk kaas, by voorbeeld; maar men vindt hen even eens by 
die lieden die kaas, en by ziüken die geen kap , eeten; en daarenboven gelyken 
zy op geenerhande wyze naar myteir, even weinig als naar andere kleine beertjes , 
welken men in bedorven kaas vindt. Op eene andere plaats zegt hy, dat die tand- 
diertjes kunnen voorikoomen van het regenbak- water, dat men drinkt, omdat hy 
gelyke diertjes heeft waargenoomen in het regenwater , vooral wanneer het eenigen 
tyd op open daken of looden gooteii^ geftaan hadt, als wanneer men daar eene 
menigte verfchillende foorten van diertjes onder vindt ; maar wy zullen , als wy de 
Ilirtorie dier mikroskoopifche diertjes geeven , doen zien, dat de raeeften dier 
diertjes, welken men in het regenwater vindt, niet dan beweegende organifche 
deeltjes zyn, die zig verdeden, die zig verzamelen , die van gedaante en grootte 
veranderen, en welken men eindelyk kan doen bevveegen en in ruft laaten blyven, 
doen leven of fterven, zo dikwils als men wil. 
De meeften der zaadvogten verdunnen zig zelven , en worden door de lugt en 
de koude vloeibaarer dan zy te voren waren, integendeel worden zy dikker, 
wanneer men hen by ’t vuur brengt, en , zelfs een middelmaatigen trap van 
warm* 
(<r) Multa apparebant animalcula fpberam pellucidam reprafentantia, 
(b") Hisc animalcula mincri vidd/anlur t^oie , guam uii eadiin in tHi9 vitreu jotundo exs- 
I 
