DER DIEREN. 
145 
warmte mededeelt. Ik heb zommigen dier vogten voor eene vry 'geweldige kou- 
de blootgefteld , zodat zy, op het aanraaken, zo koud waren, als water op 
bet punt van te bevriezen; die koude heeft de gewaande diertjes geen kwaad 
gedaan, zy gingen voort zig met dezelfde fiielheid te beweegen, en bewoo- 
gen zig even lang als die, welke voor deze koude niet blootgefteld geweeft 
waren ; zy, daarentegen , die wat warmte ondergaan hadden, hielden op zig te 
beweegen, omdat het zaadvogt dikker wierdt; zo deze beweegende lighaampjes 
dierhalven diertjes waren, zouden zy van eene gefteldheid en een temperament 
moeten zyn, geheel verfchillende van dat van alle andere dieren, waarin eene 
zagte en gemaatigde Warmte het leven onderhoudt, en de kragten en beweegin<*- 
vermeerdert, welken de koude ftuit en verdelgt, ° 
Maar zie daar milTchien reeds te veel bewyzen, tegen het wezendlyk beftaan 
dier gewaande diertjes, waaromtrent men ligtelyk zal oordeelen, dat wy ons te 
verre hebben uitgeftrekt. Ik kan myegter niet weêrhouden van eene aanmerking te 
maaken, daar men eenige nuttige gevolgen uit kan trekken; te weeten, dat die 
gewaande zaaddiertjes, die inderdaad niet lian de organilche leevende deelen van 
het voedzel zyn, niet flegts beftaan in de zaadvogten der beide Sexen , en in het 
overblyfzel van het yoèdzel, dat zig aan de tanden zet, maar dat men hen ook 
in de chyl en in de uitwerpzeleh vindt. Leeuwenhoek, dezelve aantreffende in 
de uitwerpzelen der kikvorfchen en van verfcheiden andere dieren, welken hy 
ontleedde, ftondt daar eerft verwonderd over, en niet kunnende begrypen Van 
waar die diertjes, die geheel gelyk waren aan die der zaadvogten. Welken hy kort 
te voren hadt waargenoomen , mogten voortgekoomen zjm, befchuldigt zig zelvent 
van onbehendigheid, en zegt dathy, het dier openende, waarfchynelyk de va- 
ten, die het zaadvogt bevatten, met zyn mes zal getroffen hebben, en dat dit 
vogt zig ongetwyffeld met de uitwerpzelen vermengd zal hebben ; maar dezelve 
vervolgens in de uitwerpzelen van eenige ander dieren, en zelfs in zyne eigene, 
gevonden hebbende, weet hy niet, welk een oorfprong daar aan toe te fchryven. 
Ik zal aanmerken , dat Leeuwenhoek dezelve nooit in zyne uitwerpzelen gevon- 
den heeft, dan wanneer zy vloeibaar waren; telkens als zyne maag haare verrigtin- 
gen niet wél gedaan, en hy te dunne afgang gehad, hadt, vondt hy daar die ge- 
waande diertjes in, maar als de kookingen van het voedzel wél gefchied, en de 
uitwerpzelen hard, waren, vondt hy ’er geenen in, fchoon hy die met water ver- 
dunde, het welk volmaakt fchynt over een te koomen met alles, wat wy hier vo- 
ren gezegd hebben. Want het is ligt te begrypen, dat, wanneer de maag en de 
ingewanden hunne vem'gtingen wél doen, de uitwerpzelen niet dan het hef van 
het voedzel zyn, en dat alles, wat daar wezendlyk voedend en qrganilch in was, 
in de vaten , die gefchikt zyn om het dier te voeden , is opgenooraen ; dat men 
derhalven die ofganilche klompjes alsdan in dit hef niet vinden moet, als ’t 
welk dan voornaamlyk beftaat uit de onwerktuigelyke of brute decleii van het 
voedzel en der uitwerpzelen des lighaams, die ook niet dan brute deden zyn. In- 
tegendeel zo de maag en de ingewanden het voedzel laaten doorpan, zonder het 
genoeg te verteeren,op dat de vaten, die deze organilche’ klompjes moeten opnee- 
men , dezelve kunnen toelaaten , of, het geen nog waarfchynlyker is , 20 ’er te 
veel verflapping of fpanning inde vafte deelen dezer vaten plaats heeft, en dezel- 
ve niet in dien ftaat zyn als zy wezen moeten om het voedzel op te pompen, da» 
JI. Deel, T r a 
