/ 
i5ö 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
NEGENDE HOOFDSTUK. 
Ferfcheidenbeckn in de voortteeling der Dieren. 
üoffe, die tot voeding en hervoortbrenging der Dieren en Gewaflen dient. 
D H is dan dezelfde; het is eene voortbrengende en algemeene zelfitandigheid, 
^"^.4 faamgefteld uit organifche klompjes, die, altoos beftaande, altoos werk- 
zaam zyn, welker verceniging de organifche lighaaraen voortbrengt. De 
Natuur werkt dan altoos op of uit denzelfden grond, en die grond is onuitputte- 
lyk, maar de middelen, welken zy gebruikt om dien ten voordeele aan te leggen, 
zyn vetfchillende van malkander, eu de algemeene verfcheidenheden of overeen* 
komften verdienen, dat wy daar acht op flaan, en wel te meer, omdat wy daaruit 
de redenen der uitzonderingen en byzondere verfcheidenheden haaien moeten. 
Men Icaii in het algemeen zeggen, dat de groote dieren minder vrugtbaar zyn 
dan de kleine; de walvifch, deolyfant, de rhinoceros, de kameel, de runderen, 
het paard, demenfeh, brengen flegts ée'ne vrugt, en zelden twee, voort; terwyl 
de kleine dieren , gelyk de rotten, de haringen, deinfekten, eene menigte jongen 
voortbrengen. Zon dit verfchii niet daar van. koomen , om dat ’er meer voedzel 
noodig is om een groot dan om een klein lighaara te voeden; en dat, de even- 
redigheid in acht genoomen zynde, in de groote dieren veel minder overtollig voed- 
zcl is, dat zaadyogt kan worden, dan ’er in de kleine dieren is? Het is zeker, 
dat de kleine dieren, naar evenredigheid, meer eeten dan de groote, maar het 
fchynt ook, dat de verbaazende vermeerdering der kleinile dieren, gelyk als die 
derbyen, vliegen, en andere infekten, wel daaraan zou kunnen toegelchreeven 
worden, dat die kleine diertjes met zeer fync organa of werktuigen , en zeerfyne 
ledemaaten begiftigd zynde, daar door beter dan.de anderen inllaat zyn’, om het 
zelfliandigft en raeell organifch gedeelte uit de groeijende of dierlyke Ipyzen , daar 
zy zig mede voeden , te verkiezen en na zig te neemen. Eene byë, die niet dan 
van de fynlle zelfitandigheid der bloemen leeft, krygt door dit voedzel zekerlyk 
meer organiiche deeltjes, dan een paard, naar evenredigheid, kan haaien uit de 
grovere deelen der planten, het hooy en fltoo, die hetzelve tot voedzel dienen; 
dus brengt het p;tard ook maar ééne vrugt voort, daar de moederbyö dertig dui- 
zend voortbrengt. 
De eijer leggende dieren zyn in het algemeen kleiner dan de leevendbaarende ; 
zy brengen ook veel meer voort; het verblyf , ’t welk de vrugtjes in de lyfmueder 
der leevendbaarende dieren houden, is insgelyks met de Iterke voorueeling ftry- 
dig, terwyl dit ingewand met de vrugt vervuld is, en aan derzclver voeding werkr, 
kan ’cr geène nieuwe voorrceeling gelchicden daar de eijer leggende die, terzelf- 
der tyd, de lyfmoeders en de vnigcen voortbrengen, en die dezelve naar buiten 
laaten vallen, bykans altoos in fbat zyn om voorttebrengen ; en men weet, dat 
men eene hen belettende te broeden, door haar ruim te voeden, het. voortbreng- 
zel van haare legging-, of het getal der eijeren , zeer veel vermeerdert.. Zo de 
hennen ophouden te leg;j-en terwyl zy broeden, is het omdat zy hebben opge- 
Jaoïiden. te eeten.,. en omdat de vrees, waarin zy Ichynen te zyn, van haare eijeren 
