T 
D E R D I E R E N. 
kond' te laaten worden , maakt, dat zy dezelve niet dan eens daags, en voor een 
zeer korten tyd, verlaaten ; geduiirende welken zy een weinig voedzel gebruiken ^ 
’£ welk niiflchicn niet het tiende gedeelte bedraagt van ’tgeen zy, op andere tyden, 
neemen. 
De dieren, die niet dan een klein getal vrugtjes voortbrengen, krygen. hunnen 
meeflen groei, en zelfs hunnen geheelen groei, voordat zy in ftaat zyn voortteteelen ; 
daar de dieren , die veel vermenigvuldigen , teelen , voordat hun lighaam de helft , 
of zelfs het vierde gedeelte, van deszelfs groei, gekreegen heeft. De menfeh, 
het paard, de runderen, de ezel, de bok, de ram, zyn niet bekwaam omvoort- 
teteelcn, dan nadat zy hunnen meeften groei gekreegen hebben j het is eveneens met 
de duiven en andere vogelen, die niet dan een klein getal eijers vóórtbrengen, 
maar zy, die een groot getal vóórtbrengen, gelyk de kippen, de viflehen, enz.’ 
teelen eer voort; een haan is bekwaam om op den ouderdom van drie maanden te 
teelen, en hy heeft dan nog het derde van zynen groei niet; een vilch, die, na 
verloop van twintig jaar, dertig pond weegen moet, teelt na verloop van het eer- 
fte of tweede jaar, en weegt dan egter railichien geen half pond, IMaar daar zou- 
den byzondere waarneemingen te doen zyn over den groei en de duuring van het 
leven der viflehen;. men kan hunnen ouderdom ten naaflen by weeten; als men 
de jaarlykfche langen , daar hunne fdiubben uit beftaan, door middel van eene 
loupe of een mikroskoop, onderzoekt; maar men weet niet, hoe verre die ouder- 
dom zig kan uitftrekken. Ik heb by den Graaf de Maurepas, in de graften van 
zyn kalteel van Pontchartrain , karpers gezien, die ten minften, voor zo verre men 
met zekerheid wift, honderd vj'ftig jaar oud waren, en zy kwamen my zo vaar- 
dig en leevendig als gevvoone karpers voor. II; zal met Leeuwenhoek niet zeg- 
gen, dat deviflchcn onfterflyk zyn, of ten minften dat zy van ouderdom niet 
kunnen fterven ; alles , dunkt my , moet met den tyd vergaan , alles wat een oor- 
(prong, eene geboorte, een begin, gehad heeft, moet rot eene bedoeling, een 
dood, een einde koomen; maar het is waar, dat de viflTchen in een eenpaarig ele- 
ment leevende, en beveiligd zynde voor de groote veranderingen en voor alle de 
ruwheden der lugt, zig langer in den zelfden feat moeten kunnen bewaaren dan 
de andere dieren; en zo die veranderingen der lugt de voornaarae oorzaaken van 
de verdelging der leevende wezens zpi, gelyk de beroemde Baco Verulam, in 
zyne Verhandeling over het leven en den dood, beweerd heeft, is het zeker dat 
de vilïchen, zynde onder alle dieren die, welke daar minft voor blootftaan, langer 
tyd dan de andere moeten diniren; maar, het geen tot de lange duurzaamheid van 
bun leven nog meer moet toebrengen , is , dat hunne beenderen van eene wcekere 
zelfftandigheid zyn dan die van andere dieren, en dat dezelve met den ouderdom > 
niet bard worden , en byna geheel niet veranderen; dc graten der viflehen wor- 
den langer, dikker, en groeien aan, zonder meerdere vaftheid te krygen , ten min- 
ften is dezelve niet merkclyk te belpeuren; daar de beenderen van andere dieren, 
zo wel als alle andere vafte deelen van hun lighaam, fteeds meerdere hardheid en 
vaftheid krygen, en eindelyk, als zy geheel gevuld en verftopt worden, de 
beweeging ophoudt en de dood volgt. In de vifchgraten daarentegen heefti 
deze vermeerdering van vaftheid, deze vulling, deze verflopping, die de oor- 
zaak van dennatuurlykendoodis, geen plaats, ofgefchiedt ten minften niet dan.. 
