B E R DIEREN. 
deden van dat_ voedzel zig gelyk gemaakt hebben met de gedaante van de rups, 
en niet met die van de kapel, die flegts een toevallig voortbrengzel is van 
dit zelfde overvloeiend voedzel , welk voortbrengzel voor de wezendlyke voorts 
brenging der dieren van die foort gaat, en ’t welk daar niet dan een middel van is, 
dat de Natuur gebruikt om daar te koomen, gelyk als zy klieragtige lighaamen of 
hommen maakt in andere foortcn van dieren : maar dit denkbeeld, wegens de gedaan- 
tewifleling der Lifekten , zal in onze Hiftorie dezer dieren met voordeel ontzvvag* 
teld , en met verlcheiden bewyzen geftaafd worden. 
Als de overvloeijeixle hoeveelheid van het organifch voedzel niet groot is, ge- 
lyk in den menfeh en in de meefte groote dieren, geichiedt de voorcteeling ’niet 
dan nadat de groei van het lighaam des diers voltooid is, en die generatie bepaalt 
zig tot het voortbrengen van- een klein getal 'individu’s; ais de hoeveelheid ovèi^ 
vloediger is, gelyk in de foorten van de haanen, in verfcheiden andere lborten 
van vogelen, en in die van alle de eijerleggende viflehen, gefchiedt de voorttea- 
ling voor dat het lighaam van het dier zynen groei hebhe, en het voortbrengzel dier 
generatie ftrekt zig tot een groot getal individu’s nit. Zo deze hoeveelheid van 
organifch voedzel nog overvloediger is , gelyk als in de gekorvenen , brengt zy 
eerft een groot georganifèerd lighaam voort, ’t welk de inwendige gefleldheid, 
die wezendlyk tot het dier behoort, behoudt, maar die in verfcheiden deden daar 
van verfchilt, gelyk de kapel van de rups veifchilt; en eindelyk , na eerft die nieu- 
we gedaante des lighaams voortgebragt, en de werktuigen der voortteeling onder 
deze gedaante ontwikkeld te hebben, gefchiedt deze generatie in zeer weinig tyds, 
en haar voortbrengzel is een verbaazend getal van individu’s gelyk aan het dier, ’t 
welk dat organifch voedzel, daar de kleine geboren wordende individu’s uit te fa- 
men gefield zyn, het eerft bereid heeft. Eindelyk als de overvloeing van het voed- 
zel nog grooter is , en het dier terzelfder tyd de noodige werktuigen voor de voort- 
teeling heeft , gelyk in de foort der plantluizen , brengt het eerft eene voortteeling 
in alle de individu’s voort , en daarna eene hervorming of gedaante-verandering, 
dat is te zeggen, een groot georganifeerd lighaam, gelyk in de andere infekten. De 
plantluis wordt vlieg, maar dit laatft georganifeerd ligliaam brengt niets voort, om- 
dat het inderdaad niets is dan het overtollige, of liever het overfchot, van hec 
organifch voedzel , ’t welk in de voortbrenging der kleine plantluizen niet gebruikt 
was gcvveeft. ' 
Bykans alle dieren, met uitzondering van den menfeh, hebben aHe jaaren be- 
paalde tyden voor de voortteeling ; de lente is voor de vogelen het jaargetyde hun- 
ner verliefdheid; die van hetfchieccn der karpers, en van verfcheiden ahdere foor- 
ten van viflclKn , is de tyd der grootfte warmte van het jaar, gelyk in de maandea 
jony en aiiguftus;^ die van het fchieten der fhoeken, der barbeelen, en andere foor- 
ten van viflehen , is in de lente ; de katten zoeken malkanderen in de maand janua- 
ry, in de maand may, en in de maand van feptember; de reebokken , in de maand 
van december; de wolven cn de voflèn in january; de paarden in den zomer; de 
herten in de maanden feptember en oélober; bykans alle infekten koppelen niet daa 
in denherfft, enz. Zommige dieren, gelyk de laatftgemelden , fchynen zig, door 
de daad der voortteeling, geheel uitteputten, en inderdaad zy derven korten tyd 
daarna, gelyk men de kapellen, die de zywormen vóórtbrengen, na verloop van 
eenige dagen ziet fterven; anderen putten zig niet tot eene volkoomen verdelging 
JJ. Deel, X ‘ , 
