162 D E N A T U ü R L y K E HISTORIE 
des levens uit, maar zy worden, gelyk de herten, ten uiterften mager en zwak,, 
en zv hebben een aanmerkelyken tyd noodig om het verlies hunner organifche zelf- 
ftiudiaheid te hetftellen ; andere putten zig nog minder uit, en zyn in ftaat om 
nieniff vuldiger maaien voortteteelen ; anderen cindelylc , gelyk de menfeh , putten zig 
<reheei niet uit, of zyn ten minden in ftaat om het verlies, datzy geleeden hebben, 
vaardig te herftellen, en zyn ook in alle tydenin ftaat voortteteelen; dit hangt ee- 
niglyk af van de byzondere gefteldheid der werktuigen van deze dieren. De groo- 
te grenspaalen welken de Natuur in de wyze van beftaan gefteld heeft, zyn even 
uitgeftrekt in de wyze van het veedzel te neemen en te verteeren , in de midde- 
len om het weder te geeven of te bewaaren , in die van het aftefcheiden en daar 
werktuigelyke klompjes, voor de voortteeling noodig, uittebaalen; en altoos en. 
overal zuilen wy bevinden , dat alles , wat kan zyn , inderdaad is. 
Men moet het zelfde zeggen wegens den tyd van de voortteeling der wyfjes : 
zomraigen, gelyk de merries, draagen de vrugt elf of twaalf maanden ; anderen, 
gelyk de vrouwen, de koeijen, de hinden, negen maanden; anderen gelyk de vos- 
fca de wolvinnen, vyf maanden; de teeven negen , en de katten zes weeken; de. 
konynen een-en-dertig dagen; de meefte vogels kooraen na verloop van eenen- 
twintig dagen uit het ey ; zommigen, gelyk de kanarievogeltjes worden na verloop 
van derden of veertien dagen gekipt, enz. De verfcheidenheid is hier. al zo groot 
als in iets anders; het fchynt alleenlyk., dat de grootflre dieren, die ftegts een klein 
getal vrugtjes voortbrengen , die geenen zyn, die den langften tyd draagen; het 
geen wederom beveiligt wat wy gezegd hebben , namelyk, dat de hoeveelheid or- 
ganiieh voedzel in eene mindere evenredigheid is in de groote dan in de kleine die- 
ren, want het is van her overfchot van het voedzel der moeder, dat de vrugt de 
ftof of het voedzel haalt., dat voor haaren groei en de ontzwagteling van alle "haare 
deelen nootlig is ; en naardien die ontzwagteling veel meer tyds vereifcht in de 
groote dan in de kleine dieren , is het een bewys , dat de hoeveelheid ftof, die 
daar aan toebrengt, zo overvloedig niet is in de eerfte als in de laatfte. 
Daar is dan eene oneindige verfcheidenheid in de dieren, voor zo verre den tyd 
en de wyze van draagen , en koppelen, en vóórtbrengen , betreft , en dezelfde ver- 
fcheidenheid heeft ook in de oorzaaken zelve der voortteeling plaats; want alfchoon 
het algemeen beginzel van alle voortbrenging die zelfde organifche ftof zy^ die ge* 
xneen is, aan alles wat leeft of groeit, moet de wyze egter, waarop de vereeniging 
gefchiedt, andere famen voegingen in het oneindige knnnen toelaaten , welke deoor- 
Iprongen van nieuwe voortbrengzelen zyn kunnen: myne proefneemingen bewy- 
2en duidelyk genoeg, dat ’er geene voorafbeftaande fpruiten zyn , en zy bewyzen 
terzelfder tyd ,” dat de voortteeling der dieren en der planten niet enkel wyzig is. 
Daar zyn miflehien zo veele wezens, ’t zy leevende, ’t zy groeijende, die door 
de toevallige verzameling der organifche klompjes worden voortgebragt, als ’er 
dieren of planten zyn, die zig door eene ftahdvaftige opvolging van generatie her- 
voortbrengen. Het is op de voortbrenging van deze foorten van wezens, dat men 
den zetregel der ouden moet toepalTen: (a) „ De bedcrymg, van het een is de 
„ voortteeling van het ander.” De bederving, de ontbinding, der dieren en ge- 
waden brengt eene oneindige menigte bewerktuigde leevende en groeiende wezen* 
j («) mm gmratia «iterw. 
