DER D I ET R E N. 
ï^5 
TIEND E HOOFDSTUK. 
Be formatie van de Vrugt: 
fchynt zeker uit de waarneemingen van Verheven, dié het zaad- 
« H © vogt van den flicr lieeft gevonden in de lyfmoeder van de koe uit 
^ die van Ruisch, van Fallowus, qu van andere Ondeedkundigen’ die 
het mannelyk zaadvogt in de lyfmoeder van verfcheiden vrouwen’ ge- 
vonden hebben, uit die van Leeuwenhoek, die het heeft waargenoomen in eene 
menigte wyfjes, van dieren, alle onmiddelyk na de koppeling geopend ; het Ichynt, 
zeg ik, zeer zeker, dat het zaadvogt van het mannetje in de lyfmoeder van het 
Wyfje gaat, het zy het daar in zelfUandigheid inkoome door den binnenllen ingang 
of mond , die de nataurlyke opening ichynt te zyn, daar het door moot gaan , het 
2y het zig een doortogt maake door her weefzel van den hals en van de andere 
onderfte deelen der lyfinoeder, die op de ichede uitloopea. liet is zeer waarlchyn- 
lyk, dat de mond der Ij^fmocdcr zig in den tyd der koppeling opent, om liet zaad- 
vogt te ontvangen, en dat hetzelve wezendlyk door die optming , die het moet 
opzuigen, ingaat; maar het is ook niet vreemd te denken, dat dit vo'^t of lie- 
ver het werkzaam en vrugtmaakend gedeelte van dit vogt, dwars door” het weef- 
zei zelf der vliezen van de lyfmoeder kan doordringen ; want dewyl het zaadvogt 
gelyk wybeweezen_hebben, byna geheel beliaat uit organifche klompjes, die m 
cene groow beweepng, en die terzelfder tyd ten allcriiiterlien klein zyn, zo be- 
SDT kleine werkzaame deeltjes van het zaadvogt dwars door de gelid- 
lenfte vliezen heen kunnen g^an, en dat zy die der lyfmoeder met zeer veel gemak 
doordringen kunnen. 
Het geen bewyft, dat het werkzaam gedeelte van dit vogt niet fiegts door de 
pooren der lyfmoeder doorgaan, maar ook derzelver inwendige zelfdandigheid 
doordringen kan, is de fchielyke, en, om zo te Ipreeken, oogenbliklyke veran- 
dering, die in dit ingewand voorvalt van den eerden tyd der zwangerheid af. De 
ftonden , en zelfs de ontladingen van eene baaring , die kortelings voor ai' gegaan 
is, houden aandonds op, de lyfmoeder wordt week, Iponsagtig, zet zig uir, 
Icliynt van binnen opgeblaazen, en, om my van de vergelyking van Harvey re 
bèdimen, die opblaazing gelykt naar die, welke dê ftcek van eene bye op de lip- 
pen der kindeken voortbrengt. Alle deze veranderingen kunnen niet knomen dan 
van de werking eener uitwendige oorzaak, dat is te zeggen, van de ddordrin 
ging van eenig ge eelte van het _ mannelyk zaadvogt in de zelfdandigheid zelve 
der lyfmoeder: Die doordringing is niet een uitwcrkzel , dat zig alleen be- 
paalt tot de oppervlakte, t zy de uitwendige of inwendige, van de vaten, die de 
lyfinoeder famenftellen, en, yan alle de andere deden, waaruit dit ingewand bc- 
l^t; maar het is eene doordringing, gelyk aan die der voeding en ontzwagtdina • 
het IS eene doordringing in alle de deden van den inwendigen vorm der Ivfmoe- 
der, uitgewerkt door kragten gelyk aan die, welken het voedzel noodzaaken om 
den inwendigen vorm des lighaaras te doordringen, en welke deszelft ontzwag- 
teling vóórtbrengen zonder zyne gedaante te veranderen, 
X 3 
